29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ: TÜRKİYE’DE HER 3 ÖLDÜMDEN BİRİ KALP VE DAMAR HASTALIKLARINDAN KAYNAKLANIYOR

Türkiye'de En Fazla Can Kaybı Dolaşım Sistemi Hastalıklarından

29 Eylül Dünya Kalp Günü kapsamında açıklanan son veriler, Türkiye’de kalp ve damar hastalıklarının hâlâ en büyük ölüm nedeni olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı verilerine göre, yıl içinde gerçekleşen 491 bin 684 ölümün yüzde 34,7’si dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklandı. Bu oran, yaklaşık 171 bin kişinin yaşamını kaybettiği anlamına geliyor. Dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerin en büyük bölümünü ise yüzde 42,3 ile kalp krizlerini de kapsayan iskemik kalp hastalıkları oluşturdu.

Tütün Kullanımı ve Obezite Oranlarındaki Artış Tehlike Saçıyor

TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçları, önlenebilir risk faktörlerinde kritik bir yükseliş yaşandığını gösterdi. 15 yaş ve üzeri nüfusta her gün tütün mamulü kullananların oranı 2022'de yüzde 28,3 seviyesindeyken 2025'te yüzde 30,1'e yükseldi. Aynı yaş grubundaki obez bireylerin oranı ise yüzde 21,8 olarak kaydedildi. Uzmanlar; tütün kullanımı, fazla kilo, hareketsizlik ve yüksek tansiyon gibi etkenlerin birleştiğinde kalp krizi ile inme riskini ciddi oranda katladığı uyarısında bulunuyor.

Toplumsal Koruma İçin 7 Kritik Öneri

Kalp ve damar sağlığının yalnızca bireysel önlemlerle korunamayacağına dikkat çeken uzmanlar, toplumsal düzeyde uygulanması gereken 7 temel adımı şöyle sıralıyor:

• Erken Risk Taraması: 40 yaş üzeri bireylerde aile hekimlikleri aracılığıyla düzenli tansiyon, şeker ve kolesterol taramalarının yaygınlaştırılması.
• Tütünle Bütüncül Mücadele: Elektronik sigara ve yeni nesil aromalı nikotin ürünlerine yönelik denetimlerin artırılması.
• Gizli Tuz Kısıtlaması: Ekmek ve paketli gıdalarda kullanılan sodyum miktarının kademeli olarak düşürülmesi.
• Aktif Yaşam Alanları: Kentlerde yürünebilir alanların, bisiklet yollarının ve ücretsiz spor imkânlarının çoğaltılması.
• Okullarda Bilinçlendirme: Erken yaşta sağlıklı beslenme, bağımlılıkla mücadele ve ilk yardım eğitimlerinin müfredata girmesi.
• Otomatik Şok Cihazları (OED): AVM, havalimanı ve stadyum gibi kamusal alanlarda elektroşok cihazlarının zorunlu kılınması.
• Kadınlarda Farkındalık: Kadınlarda farklı seyredebilen nefes darlığı, çene/sırt ağrısı ve aşırı yorgunluk gibi belirtilerin önemsenmesi.

Acil Durumlarda Vakit Kaybedilmemeli

Göğüste sıkışma, kola ve çeneye yayılan ağrı, soğuk terleme ve nefes darlığı gibi durumlarda kişilerin kendi imkânlarıyla hastaneye gitmeye çalışmaması, vakit kaybetmeksizin 112 Acil Çağrı Merkezi'ni araması gerektiği hatırlatılıyor.