’’AKCİĞER KANSERİ ERKELERDE GÖRÜNME SIKLIĞI OLARAK 1’İNCİ SIRADA’’

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği'nin (TTOD) toplum bilgilendirme platformu aracılığıyla, akciğer kanseri risk faktörleri hakkında toplumu bilgilendirmek amacıyla hayata geçirdiği "Akciğerimizi Okuyoruz" internet platformundan elde edilen sonuçlar kamuoyu ile paylaşıldı.

Dünya genelinde kanser hastalıkları arasında ilk sıralarda yer alan akciğer kanserinin başlangıç evresinde ortaya çıkan belirti ve bulguları çoğunlukla fark edilmiyor. Özellikle sigara kullanan kişilerde öksürük gibi önemli belirtiler de büyük oranda dikkate alınmadığından bu durum akciğer kanserinin çok geç evrelerde fark edilmesine neden oluyor ve tedavi sürecini oldukça zorlaştırıyor. Bu gerçekten yola çıkan Türk Tıbbi Onkoloji Derneği (TTOD), AstraZeneca Türkiye'nin koşulsuz desteği ile 2020 yılında "Akciğerimizi Okuyoruz" internet platformunu, akciğer kanseri risk faktörleri hakkında toplumu bilgilendirmek amacıyla hayata geçirdi.

"Akciğerimizi Okuyoruz" platformu üzerinden bugüne kadar yaklaşık 40 bin kişiden elde edilen ve akciğer kanserinde erken teşhis konusunda toplumda farkındalık oluşturacak veriler; Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Murat Dinçer, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Özlem Sönmez, Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gül Ergör ve AstraZeneca Türkiye Ülke Başkanı Ecz. Serkan Barış'ın katılımları ile düzenlenen basın toplantısında kamuoyu ile paylaşıldı.

'Akciğer kanseri erkelerde görünme sıklığı olarak 1'inci sırada'

Akciğer kanserinin erkeklerde saha sık görüldüğüne dikkat çeken Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Murat Dinçer, "Akciğer kanseri erkelerde görünme sıklığı olarak 1'inci sırada, kadınlarda ise görülme sıklığı olarak 4'üncü sıra. Kadınlardaki sigara kullanımının hızla artışından dolayı kadın bireylerde de akciğer kanseri yukarıya doğru tırmanışta. En büyük risk grubunu sigara içiciler oluşturuyor. Ülkemizde sigara içme yaşının düşük olması ve sigara içen kitlenin oldukça geniş olması, ülkemizi ciddi anlamda risk altında bırakıyor. Akciğer kanseri, ülkemizde kansere bağlı ölümlerde 1'inci sırada yer alıyor. Bunun nedeni tanının geç konulması, hastaların yaklaşık yarısının ileri evrede karşımıza gelmesidir. Bu başarı oranımızı düşüyor" şeklinde konuştu.

Belirtilere değinen Prof. Dr. Dinçer, "Erken evre belirtilerinde en başta sürekli artan ve geçmeyen öksürük geliyor. Sigara kullananlarda, kronik bronşit vb. rahatsızlar sık olduğu için özellikle ağır içici grup bu belirtilere oldukça alışkın oluyor, bu durumu çok önemsemiyor. Sigara içicilerin öksürükleri kronikse hekime başvurmaları erken evre tanıyı arttırabilir. Belirtiler arasından en çok balgam, kanlı balgam, öksürükle birlikte kan gelmesi yer alıyor" diye konuştu.

'Akciğerimizi Okuyoruz" platformu hakkında bilgi veren Prof. Dr. Dinçer, "Akciğerimizi Okuyoruz'un ana amacı, akciğer kanserindeki farkındalığı arttırmaktı. Bu amaçla web platformunu ankete açtık. Ankete 81 ilden vatandaşlar katıldı, soruları yanıtladılar. En çok 18-40 yaş grubu katıldı. Her 2 kişiden 1'i sigara içmekteydi. Kişilerin ne kadar farkındalığı olduğu, hangi sıklıkla sigara içtikleri ve il bazında dağılımları konusunda veri sahibi olduk. Oldukça büyük bir veri tabanımız oluştu. Son derece yetkin bir hocamız tarafından istatistik analizimizi yaptırdık. Belki bu verilerin ileride bilimsel yayın olması için elimizden geleni yapacağız. Türkiye'deki sigara içme alışkanlığı, başlama yaşları, içme süreleri, içenlerde ne kadar kanser görüldüğü, sigara içenlerin yakınlarında kanser olup olmadığı gibi pek çok bilgiye sahip olacağız. Bu anlamda çok kıymetli. Daha önce Türkiye'de böyle geniş bir veri tabanı yoktu. Farkındalığı arttırmak adına oldukça iyi olacak" dedi.

"Sigara, akciğer kanserinin yüzde 90'ından sorumludur"

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Özlem Sönmez ise konuşmasında şunları söyledi: "Sigara, akciğer kanserinin tartışmasız en önemli sebebidir ve akciğer kanserlerinin yüzde 90'ından sorumludur. Sigaraya başlama yaşı, günlük tüketilen sigara sayısı, kaç yıldır sigara içildiği önemlidir. Akciğer kanserinin diğer bir önemli sebebi ise hava kirliliğidir. Hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütü tarafından mutlak kanserojen olarak kabul edilmiştir. Asbest (fren tamiri, izolasyon, gemi inşaatı gibi iş ortamlarında çalışanlarda maruziyet artar), radon gazı (toprakta doğal olarak bulunur, iyi havalandırılmayan ev ve işyerlerinin altındaki toprakta bulunan miktara bağlı olarak kapalı mekan havasındaki radon miktarı artabilir) maruziyeti de akciğer kanseri riskini artıran nedenlerdendir. Bunların yanı sıra ailede 50 yaşından önce akciğer kanseri teşhisi konmuş yakınları olanlarda da risk iki katına çıkmaktadır."

"Konulan tanıların yarısından çoğu geç tanı"

Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gül Ergör de "2020 yılında GLOBOCAN veri tabanında yayımlanan bilgilere göre Türkiye'de her yıl 41 bin kişiye yeni akciğer kanseri tanısı konuluyor. Bu kişilerin 34 binini erkek 7 binini ise kadınlar oluşturuyor. Türkiye Kanser İstatistikleri 2018 yılı sonuçlarına göre ise akciğer kanseri tanısı alanların yüzde 19'u bölgesel, yüzde 28'i yakın dokulara yayılım (metastaz) ve yüzde 53'ü ise uzak dokulara yayılım (metastaz) yapmış durumdadır. Konulan tanıların maalesef yarısından çoğunun geç tanı olması oldukça üzücü. 2040 yılına kadar yılda 75 bin kişinin akciğer kanseri hastası olacağı tahmin ediliyor" şeklinde konuştu.

"Kanseri ölüm nedeni olmaktan çıkarma hedefiyle iş birlikleri yapıyoruz"

Projeye koşulsuz destek veren AstraZeneca Türkiye'nin Ülke Başkanı Ecz. Serkan Barış, "Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Türkiye'de kanser ölümlerinin yüzde 18'i akciğer kanseri nedeniyle gerçekleşiyor. Bu gerçek, toplumda akciğer kanseri ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarının önemini daha da artırıyor. Şirket olarak biz de dünya çapında 40 yılı aşkın bilgi birikimiz ile tanı, tarama, tedavi ve erken erişim programları olmak üzere her aşamada hastaların yanında olabilmek için iş birlikleri gerçekleştiriyor, projeler geliştiriyor ve paydaşlarımıza destek veriyoruz. Kanseri ölüm nedeni olmaktan çıkarma hedefiyle hocalarımız, derneklerimiz ve bilim dünyası ile iş birliği halinde çalışıyoruz. Bu kapsamda akciğer kanserinde erken teşhis konusunda toplumda farkındalık oluşturacak verilerin oluşmasına katkıda bulunan "Akciğerimizi Okuyoruz" platformuna da koşulsuz destek olduk. Şirket olarak sağlığa erişim hedefimiz doğrultusunda bilinçlendirme projelerimiz ile milyonlarca insana ulaşmayı desteklemeye ve toplumda hastalıklar hakkında farkındalık oluşturmayı önceliklendirmeye devam edeceğiz" dedi.

Yapılan araştırmanın sonuçları şöyle açıklandı:

81 ilin tamamından katılım sağlandı

"Akciğerimizi Okuyoruz" internet platformu üzerinden Türkiye genelinde 81 ilde yaşayan 38 bin 623 kişiden anonim şekilde elde edilen verilere göre katılımcıların yüzde 63,4'ü erkeklerden, yüzde 36,6'sı ise kadınlardan oluştu. Katılımcıların yüzde 52,5'ini 30 - 49 yaş arası kişiler oluştururken bu grubu sırasıyla yüzde 31,5 ile 50 - 69 yaş arası, yüzde 13 ile 18 - 29 yaş arası ve yüzde 3 ile 70 yaş üzeri kişiler takip etti. Katılımcıların yaşadığı illere göre dağılımda ilk sırada yüzde 24,6 ile İstanbul yer aldı. Ankara yüzde 10,8 ile ikinci olurken İzmir yüzde 9,4 ile üçüncü oldu.

Akciğer hastalığı erkeklerde daha fazla görülüyor

Platform üzerinden bilgilerini paylaşanların yüzde 6,3'ü kronik obstrüktif akciğer hastası (KOAH) ve yüzde 0,8'i akciğer kanseri hastası olduklarını söyledi. Akciğer kanseri varlığının cinsiyete göre dağılımında katılımcı erkeklerin yüzde 1'i akciğer kanser hastası olduklarını ifade ederken kadınların yüzde 0,6'sı akciğer kanseri hastası olduklarını söyledi. KOAH varlığının cinsiyete göre dağılımında ise erkek ve kadın oranları birbirine yakın çıktı. Buna göre erkeklerin yüzde 6,5'i kadınların ise yüzde 6,3'ü KOAH hastası olduklarını belirtti.

Yaş gruplarına göre akciğer kanseri varlığında yüzde 3,6 ile 70 yaş üzeri kişiler ilk sırada. Bunu yüzde 1,4 ile 50-69 yaş arası, yüzde 0,4 ile 30 - 49 yaş arası ve yüzde 0,7 ile 18-29 yaş arası kişiler izledi. KOAH'ın ise en çok yüzde 19,5 ile 70 yaş üzeri kişilerde görüldüğü ortaya çıktı. Bunu yüzde 11,3 ile 50-69 yaş arası, yüzde 3,5 ile 30 - 49 yaş arası ve yüzde 2,2 ile 18-29 yaş arası kişiler takip etti.

Katılımcılarda hastalık öyküsüne bakıldığında ise her dört kişiden biri (yüzde 25,3) ailede akciğer kanseri olduğunu belirtti.

Erkeklerde sigara içenlerin oranı daha fazla

Neredeyse her iki kişiden biri (yüzde 48,4) sigara içtiğini belirtirken içmeyenlerin oranı yüzde 26,5 oldu. Sigarayı bıraktığını söyleyenlerin oranı ise yüzde 18,2. Erkeklerde sigara içtiklerini söyleyenlerin oranı yüzde 51,7 olurken kadınlarda bu oran yüzde 42,8 oldu. Ortaya çıkan bir diğer önemli sonuç ise kadınların erkeklere kıyasla çok daha fazla pasif içici konumda olması. Erkeklerin yüzde 4,8'i pasif içici olduğunu ifade ederken kadınlarda bu oran yüzde 10,3'e çıkıyor.

Sigarayı bırakmadan önce içme süresi ortalama 20 yıl

Halen sigara içenlerin içme süresini de ortaya çıkaran sonuçlara göre katılımcıların yüzde 31,3'ü 20 - 29 yıldır sigara içtiğini söyledi. Yüzde 26,8'i 10 - 19 yıl, yüzde 16,7'si 30 - 39 yıl, yüzde 14,6'sı ise 1 - 9 yıl sigara içtiklerini belirtti. 40 yıldan fazla süre sigara içtiklerini söyleyenlerin oranı ise yüzde 10,6. Katılımcıların yüzde 80,1'i günde 1 - 20, yüzde 18,3'ü ise 21 - 40 adet sigara içtiğini söylerken toplam sonuçlara göre günde ortalama 15 sigara içiliyor. Sigarayı bırakanlarda ortalama bırakma süresi 5 yıl oldu. Bırakmadan önce içme süresi ortalama 20 yıl.

Sigara haricinde hava kirliliği risk faktörlerinin başında geliyor

Verilere göre sigara haricinde akciğer kanseri hastalığına neden olabilecek çeşitli risklere maruz kalım durumunda ilk sırada yüzde 7,1 ile hava kirliliği yer aldı. Bunu sırasıyla yüzde 3,3 ile verem, yüzde 2,9 ile elementler (ağır metaller, petrol ürünleri vb.) ve radyoterapi, yüzde 1,4 ile asbest ve yüzde 0,6 ile radon takip etti.

Akciğer kanserine sebep olabilecek risk faktörlerini ve bu faktörlerden hangilerine sahip olduğunuzu öğrenebileceğiniz platforma Türk Tıbbi Onkoloji Derneği (TTOD) toplum bilgilendirme platformu aracılığıyla akcigerimiziokuyoruz.com/ adresi üzerinden ulaşıldığı belirtildi.