“BASİT BİR BAŞ DÖNMESİ” DEYİP GEÇMEYİN!

BSK Lara Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Melih VURAL, Vertigo (baş dönmesi) ile ilgili bilgi verdi.

02 Ağustos 2010 Pazartesi 14:37

Baş dönmesi, nöroloji kliniklerinde sık karşılaşılan şikayetlerden birini oluşturuyor. Çoğu zaman altında önemli bir hastalık bulunmayan ve kendiliğinden düzelen bir belirti olarak ifade ediliyor. Ancak bazen çok ciddi nörolojik bir hastalığa da işaret edebiliyor. Vücudumuzun mekandaki pozisyonundan haberdar olmayı ve dengemizi sağlayan bazı mekanizmalar var. Göz, iç kulaktaki denge organı, kas ve eklemlerden kalkan uyarılarla sürekli baş ve vücudun diğer kısımlarının birbiriyle ve mekandaki yerleri hakkında beyne bilgi geliyor. Bu mekanizmalarda bozukluk olunca denge bozukluğu veya baş dönmesi ortaya çıkıyor. Baş dönmesi sık karşılaşılan bir şikayet. Ancak hastalar çok farklı şeyleri baş dönmesi olarak ifade edebiliyor. Vertigo, hastanın kendi bedeni veya çevrenin etrafında gerçekten dönmekte olduğunu zannetmesiyle gelişen bir tablo. Bu şekilde bir dönme hissi olmadan ortaya çıkan dengesizlik hali ise yalancı vertigo olarak tanımlanıyor.

Belirtileri neler?

Vertigo çok şiddetli olduğunda hastalarda gözlerde sıçrayıcı hareket, bulantı ve kusma, ayakta duramama şeklinde olabilir.

Neden meydana gelir?

Vertigo; iç kulak, denge siniriyle ilgili hastalıklar, beyin sapı ve beyinciği tutan hastalıklarda görülebilir.

Meniere hastalığı: İç kulakla ilgili bir rahatsızlık. Hasta dakikalar veya saatler süren ataklar halinde tekrarlayan vertigodan yakınıyor. Bu sırada ayakta duramıyor, en ufak baş hareketiyle şiddetli vertigo gelişiyor. Genelde bulantı, kusma ve kulak çınlaması eşlik ediyor. Atakların tekrarlaması hasta olan iç kulak tarafında işitme kaybına neden olabilir.

İyi huylu tekrarlayıcı pozisyona bağlı vertigo: İç kulakta bulunan yarım daire kanalları ile ilişkili bir rahatsızlıktır. Baş hareketleri ile ortaya çıkan başta ve gözde sıçrayıcı hareketlerle karakterize iyi huylu bir hastalık olarak nitelendirilir. Başın sabit şekilde kalması ile azalarak kaybolur. Başın tekrar hareket ettirilmesi ile yeniden başlar.

Diğer nedenler: Beyin sapı- beyincik birleşme bölgesinden denge siniri geçiyor. Bu bölge tümörlerinde vertigo, kulak çınlaması, giderek artan işitme kaybı olabilir. Beyin sapı ve beyincik bölgelerinde olan damar tıkanma ve kanama durumlarında da baş dönmesi gelişebilir. Ancak bu durumlarda birçok bölge fonksiyonunu kaybettiği için kafa sinirlerinin çoğunda tutulum, bir taraf kol-bacakta felç gibi nörolojik bozukluklar görülebilir.

Multiple Skleroz hastalığında beyin sapı ve beyincik, göz tutulumları olabilir ve vertigo, dengesizlik gibi şikayetler yapabiliyor. Oturma kalkma sırasında gelişen tansiyon düşüklüğü, çeşitli kalp hastalıkları, ağır kansızlıklar ve metabolik bozukluklar da vertigoya neden olabiliyor. Boyun kemiklerinde bozulmalar ve kireçlenmeler bu kemiklerin içinden geçen ve beyin sapı ile beyinciği besleyen damarları sıkıştırarak vertigo yapabiliyor. Uzmanlara göre, bazı psikiyatrik rahatsızlıklarda da tekrarlayan vertigo şikayeti olabiliyor.

Yaşlı ve birçok hastalığı olan (özellikle diabet gibi) kişilerde sürekli yalancı vertigo ve dengesizlik şikayetleri ortaya çıkabiliyor.

Epilepsi ve Sara Hastalığı da Vertigo şikayeti şeklinde ortaya çıkabilir. Ani başlangıçlı, kısa süreli ( 3-4 dakika ) oldukça şiddetli baş dönmesi ve kusma atakları şeklinde olabilir.

Tanı nasıl konuyor?

Vertigo tanısı konulabilmesi için bir dizi tetkik gerekir. Hastanın vertigosunun gerçek olup olmadığının anlaşılabilmesi için ayrıntılı sorularla öykü alınır. Ardından dikkatli bir nörolojik muayene yapılması gerikir. Beyin görüntülemesi istenecekse beyin magnetik rezonanslı (MR) görüntüleme tercih edilir.

Çünkü MR beyin sapı ve beyin sapı-beyincik birleşim yerini, iç kulak yapılarıyla ilgili iltihabi durumları daha ayrıntılı gösteren bir tetkiktir. Gereken durumlarda kulak-burun-boğaz (KBB) muayenesi ve odiyometrik(işitme ilgili) testler yapılıyor. Rutin kan tetkiklerine bakılıyor. Başka birçok hastalıkla ilişkili olduğu yönünde şüphelenilen hastalarda ileri incelemelere başvurulabilir.

Nasıl tedavi ediliyor?

Vertigo beyin damar hastalığı, MS, beyin tümörü, boyun kemiklerinde kireçlenme gibi hastalıklarla ilişkili ise bu hastalıklara yönelik özel tedaviler uygulanır.

İç kulakla ilgili vertigolarda genelde tedavi hastanın şikayetlerini hafifletmeye yönelik uygulanır. Kulak Burun Boğaz veya Nöroloji tarafından uygulanan bazı özel baş manevraları da tedavide kullanılır. Sık tekrarlayan vertigo atakları olan hastalar için çeşitli tedavilerle atak önleyici tedaviler oluşturulmaya çalışılır.