GOOGLE’DAN MİLYONLARCA SİVRİSİNEK HAMLESİ: HALK SAĞLIĞI İÇİN YENİ DÖNEM Mİ?

Google, teknoloji ve sağlık alanlarını buluşturan dikkat çekici bir projeyle gündemde. Şirket, Batı Nil virüsü ve benzeri sivrisinek kaynaklı hastalıkların yayılımını azaltmak amacıyla milyonlarca özel üretim erkek sivrisineği Kaliforniya ve Florida’da doğaya bırakmayı planlıyor.

Projenin uygulanabilmesi için ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) onayı beklenirken, çalışma halk sağlığı alanında yürütülen en büyük biyolojik mücadele projelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Hedef hastalık taşıyan sivrisinek popülasyonunu azaltmak

Projede özellikle Batı Nil virüsü ve St. Louis ensefaliti gibi hastalıkların taşınmasında rol oynayan Culex türü sivrisinekler hedef alınıyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre Batı Nil virüsü, ülkede sivrisinekler yoluyla bulaşan en yaygın enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Virüs, çoğunlukla kuşlar ve sivrisinekler arasında dolaşırken zaman zaman insanlara da bulaşabiliyor.

Kaliforniya'nın Riverside bölgesinde Batı Nil virüsü taşıyan yeni bir örneğin tespit edilmesi, projeye yönelik ilgiyi yeniden artırdı.

Wolbachia bakterisiyle biyolojik mücadele

Google’ın geliştirdiği yöntem genetik değişiklikten ziyade biyolojik kontrol sistemine dayanıyor. Doğaya bırakılması planlanan erkek sivrisinekler, Wolbachia adı verilen ve birçok böcek türünde doğal olarak bulunan bir bakteriyle enfekte ediliyor.

Bu erkek sivrisinekler doğal ortamda dişilerle çiftleştiğinde ortaya çıkan yumurtalardan çıkan yavrular yaşamını sürdüremiyor. Böylece yeni nesillerin oluşması engellenirken hedeflenen sivrisinek türünün nüfusunun zaman içinde önemli ölçüde azaltılması amaçlanıyor.

Araştırmacılar, yöntemin kimyasal ilaç kullanımına göre çevre üzerinde daha sınırlı etki oluşturduğunu ve yalnızca belirli türleri hedef alabildiğini belirtiyor.

Erkek sivrisinekler insanları ısırmıyor

Projeyle ilgili kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri de doğaya bırakılacak sivrisineklerin insan sağlığı açısından yeni bir risk oluşturup oluşturmayacağı.

Uzmanlar, salınacak tüm bireylerin erkek sivrisineklerden oluşacağını vurguluyor. Erkek sivrisinekler insan kanıyla beslenmediği için insanları ısırmıyor. Bu nedenle uygulamanın sivrisinek kaynaklı rahatsızlıkları artırmasının beklenmediği ifade ediliyor.

Bilim insanları, projenin doğrudan insanlarla temas eden dişi sivrisinekleri değil, onların üreme döngüsünü hedef alan bir nüfus kontrol yöntemi olduğunu belirtiyor.

EPA’nın kararı bekleniyor

Google’ın başvurusu şu anda ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından değerlendiriliyor. Kurumun kamuoyu görüşlerini toplamasının ardından projeye izin verilip verilmeyeceğine karar vermesi bekleniyor.

Onay verilmesi halinde sivrisineklerin hangi bölgelerde ve hangi yoğunlukta doğaya bırakılacağı daha sonra netleşecek. Yetkililer uygulamanın kontrollü ve aşamalı şekilde yürütülmesinin planlandığını ifade ediyor.

Google’ın yaklaşık 10 yıl önce başlattığı “Debug” programı kapsamında geliştirilen proje, bugüne kadar planlanan en büyük ölçekli biyolojik sivrisinek kontrol çalışmaları arasında gösteriliyor. Uzmanlar, başarılı olması halinde yöntemin sivrisinek kaynaklı hastalıklarla mücadelede önemli bir alternatif oluşturabileceğini değerlendiriyor.