MALATYA'DA 3 YILDA ÇAPRAZ KARACİĞER NAKLİYLE 358 HASTA SAĞLIĞINA KAVUŞTU

Yakınlarının bağışladığı karaciğer dokusu uygun olmayan hastaların başka organ vericilerle eşleştirildiği çapraz nakil, birçok nakil bekleyen hastanın umudu oldu.

Dünyanın ilk 4'lü, 5'li, 6'lı ve 7'li çapraz karaciğer nakillerinin gerçekleştirildiği merkezde 2022'den bu yana 358 hasta bu nakiller sayesinde yeniden hayata tutundu.

Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Adil Başkıran, 2002'den bu yana karaciğer nakli gerçekleştirdiklerini, nakil sayısında Avrupa'da birinci sırada yer aldıklarını söyledi.

Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz öncülüğünde ekibin kenetlendiğini dile getiren Başkıran, yaklaşık 24 yılda 4 bin 282 nakil gerçekleştirdikleri bilgisini verdi.

Kadavra bağışı düşük olduğundan hastaların nakil için vericileriyle geldiğini anlatan Başkıran, ABD Boston College'da görev yapan Türk bilim insanı Prof. Dr. Tayfun Sönmez ve Prof. Dr. Utku Ünver'in vericileri eşleştiren uygulamasını kullandıklarını ve bu modele Tayfun Sönmez'in kaybettiği eşi "Banu Bedestenci Sönmez Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi" adını verdiğini anlattı.

Prof. Dr. Başkıran, şöyle konuştu:

"Prof. Dr. Tayfun Sönmez, dünyadaki kaynakların nasıl daha rahat, uygun, ulaşılabilir dağıtılabileceği, ekonomide bunun üzerine çalışma yaptıklarını ve burada kısıtlı donör kaynaklarının nasıl daha uygun bir şekilde dağıtılacağıyla ilgili bize sunum yaptı. Matematiğin tıpla birleşimi şeklindeydi, bir logaritma, çaprazlama ve bu sistemi bize anlattı. Biz de kendisine bizim sistemimizi, karaciğer naklinin nasıl olduğunu, sağ ve sol lobu nasıl kullandığımızı, hangi durumlarda hangi nakilleri yaptığımızı anlattık. Banu Bedestenci Sönmez adı altında çapraz karaciğer nakli sistemini bize hediye etmek istediğini ve bu konuyla birebir ilgilenmek istediğini söyledi. Çapraz karaciğer nakli sistemiyle daha fazla insana, vericisi olup da uygun olmayan insanlara yardımcı olabileceğimizi o gün o uzun toplantılar sonrası kararlaştırdık ve sisteme başladık."

Hastaların vericisiyle merkeze geldiğini vurgulayan Başkıran, şöyle devam etti:

"Ya karaciğeri küçük gelmiş, ya vasküler yapıları uygun değil, ya hafif yağlı, ya da kan grubu uyumsuz. Bunun gibi birçok nedenle perişan bir şekilde bekliyor ve bu şekilde bizim karaciğer nakline gelen hastaların sadece yüzde 16-17'si uygun olabiliyor. Bu sistemle bu oran çok daha arttı, yüzde 45-50'lere çıktı. Yani bu sistemde vericisi geldiği zaman uymasa bile bu sisteme, bu programa yazıldıktan sonra çapraz karaciğer nakli sisteminde kendisine uygun verici bulabiliyor."

Vericisiyle gelen hastanın verilerini sisteme girdiklerini, bu kaydı kendilerine de elektronik posta olarak gönderdiklerini ve hastaların sistemde biriktiğini dile getiren Başkıran, "Karaciğeri alacak kişi en uygun karaciğeri alacak, kendisine en uyanı, kan grubunda alt gruplara dahi dikkat edilerek dağıtan bir sistem. Prof. Dr. Sezai Yılmaz ve ekibi bunlar üzerine saatlerce çalışıyor. Tek tek hangi hasta daha zor durumda, 'hangisine daha öncelik verelim', hangisi acil... Bu sistemle birlikte biz şu ana kadar 358 çapraz karaciğer nakli gerçekleştirdik." diye konuştu.

Çapraz nakil umut oldu

Dünyada daha önce 2'li, 3'lü çapraz nakillerin yapıldığını ancak ilk 4'lü, 5'li, 6'lı, 7'li nakillerin merkezlerinde gerçekleştirildiğini vurgulayan Başkıran, Avrupa'dan ve dünyadan birçok hastanın da nakil için kendilerine başvurduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Başkıran, "En son Kırgızistan'dan, Ürdün'den, daha dün bir Kırgız hastamıza bu şekilde nakil gerçekleştirdik. Vericisi uyumsuzdu. Ürdünden bir hastamız yine aynı şekilde vericisi zayıftı, olmuyordu ve burada çapraz karaciğer nakli sistemiyle kızının karaciğeri küçüktü ve biz çapraz karaciğer nakli sistemiyle kendisine daha uygun bir karaciğer sunduk. Kızı da başkasına karaciğer verdi. Banu Bedestenci Sönmez Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi'yle şu anda dünyaya açılmış durumdayız." ifadelerini kullandı.