POLİPİ OLANA YILDA BİR KOLONOSKOPİ ŞART

Günümüzde kalın bağırsak ya da kolon kanseri olarak da bilinen kolorektal kanserler; kanser türleri arasında, görülme sıklığı açısından üçüncü sırada yer alıyor. Hatta hastalık, bazı ülkelerde ikinci sıraya bile yerleşmiş durumda. Bu kanser türünün çok sık görülmesi nedeniyle; 50 yaşından sonra herkesin kolorektal testleri yaptırması gerekiyor. Bu testler uygulaması son derece basit olan ve doğru sonuç veren testlerdir. Özellikle birinci dereceden akrabalarında kolorektal kansere rastlananların; bu testleri ihmal etmemesi çok önemlidir. Ayrıca ailesinde polip hastalığı, ülseratif kolit ve konjenital sendrom olanlar da yüksek risk grubu altındadırlar.

İLTİHAP DA OLABİLİR
50 yaşının üzerindeki erişkinlere; beş yılda bir fleksibl kolonoskopi önerilmektedir. Yılda bir kez ise parmakla rektal muayene ve gaitada gizli kan testi yapılmalıdır. Ailesinde kolon kanseri olanlarda, kolonoskopik tarama 10 yıl önceye alınmalıdır. İyi huylu olsa da ileride kansere dönüşme ihtimali olan prekanseröz hastalıklar da vardır. Örneğin epitelyal polipler (kolorektal mukozunun saplı yada sapsız çıkıntısı); basit bir iltihabı gösterebildiği gibi prekanseröjen bir polip de olabilir. Hiperplazik (kansere dönüşme ihtimali olan) poliplerin, 40 yaşın üzerinde görülme oranı ise yüzde 75'tir. Bu tür poliplere erkeklerde, kadınlara oranla dört kez daha fazla rastlanmaktadır.

KONTROL ŞART
Öte yandan hiperplazik poliplerin çapları yaklaşık 5 milimetredir ancak daha büyük çaplara ulaşmış poliplerin kansere dönüşme riski de daha fazladır. Dolayısıyla polip tespit edilen hastaların; çok sıkı kontrol altında tutulmaları gerekmektedir. Polipi olanlara; senede bir kez kolonoskopi yapılmalıdır. Eğer polip kaybolduysa bu test, üç senede bir tekrarlanmalıdır.

KOLON KANSERİNİN İLK BELİRTİSİ İSHAL VEYA KABIZLIK
Kolorektal kanserlerde klinik bulgular; bağırsaktaki tıkanmanın, delinmenin veya kanamanın kolonda bulunduğu yere göre önem kazanır.
Hastanın dışkılama alışkanlıklarında değişiklikler ortaya çıkabilir. Kolonun sağ tarafında konumlanmış kanserde ishal ön plandayken, sol kolon kanserinde kabızlık görülür.

KANLI DIŞKIYA DİKKAT
Tenezm adı verilen dışkılama duygusuyla tuvalete giden hastanın tüm çabasına rağmen dışkılayamaması da çok sık görülen belirtilerdendir.
En fazla rastlanan bir diğer önemli belirti de kanamadır. Sümükleşmiş bir görüntüsü olan kanlı dışkı da kanserin teşhisinde önemli bir veridir

METASTAZ YOKSA CERRAHİ MÜDAHALE
Tedavide; tümörün bulunduğu yere göre hareket edilmelidir. Tümör çıkartılabiliyorsa ilk tedavi yöntemi cerrahi olmalıdır.
Hastada karaciğer metastazı varsa ve tümör bağırsakta tıkanmaya neden olmuyorsa; tedaviye kemoterapiyle başlanmalıdır.
Bağırsak delinmesi veya tama yakın bir tıkanıklık varsa, hastalık histopatolojik olarak çoğalmaya yatkınsa, tümör büyükse ve muskülaris mukozayı geçtiyse; adjuvan kemoterapi gerekmektedir.
Kemoterapide hedefe yönelik pek çok farklı ilaç kullanılmakta ve hastalarda iyileşme sağlanabilmektedir. Eskiden hastalığı metastaz yapmış hastaların ömrü aylarla ölçülürken, günümüzde temelli kurtulabilmektedirler.

Prof. Dr. ERKAN TOPUZ