RETİNOİDLER: TERATOJENİSİTE VE NÖROPSİKİYATRİK HASTALIK RİSKİ DOKTOR MEKTUBU
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu tarafından Retinoidler: Teratojenisite ve Nöropsikiyatrik Hastalık Riski doktor mektubu yayımlandı.

02 Eylül 2019 Pazartesi 13:37
29.08.2019
▼ Retinoidler (Asitretin, Adapalen, Alitretinoin, Beksaroten*, İzotretinoin, Tretinoin*, Tazoroten): Teratojenisite ve Nöropsikiyatrik Hastalık Riski
Sayın Doktor,
Bu mektubun amacı, çocuk doğurma potansiyeli olan kadınlarda oral asitretin, alitretinoin ve izotretinoinin güvenli kullanımını destekleyen Gebelik Önleme Programı materyallerinin güncellenmesi ve aşağıda belirtilen hususlar hakkında sizleri bilgilendirmektir.
Bu mektup, T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Farmakovijilans ve Kontrole Tâbi Maddeler Dairesi ile mutabık kalınarak hazırlanmıştır. Mektuba, www.titck.gov.tr adresinden de ulaşabilirsiniz.
Özet
Teratojenisite
• Oral retinoidler yüksek teratojen etkilidirler ve gebelik sırasında kullanılmamaları gerekir.
• Oral retinoidler asitretin, alitretinoin ve izotretinoin çocuk doğurma potansiyeli olan kadınlarda sadece Gebelik Önleme Programının şartlarına uyulması koşuluyla kullanılmalıdır – Gebelik Önleme Programı’nı destekleyen her bir müstahzar için eğitim materyalleri güncellenmiş olup, ruhsat sahipleri tarafından reçete yazan doktorlara ve eczacılara gönderilmektedir.
• Lütfen güncel materyallerin elinizde olduğundan emin olunuz (güncel materyaller https://www.titck.gov.tr/dinamikmodul/111 adresinde yer almaktadır).
• Topikal retinoidler de gebe kadınlarda ve gebelik planlayan kadınlarda kontrendikedir.
Nöropsikiyatrik hastalıklar
• Oral retinoidlerin kullanımından sonra yeni tanı almış depresyon, mevcut depresyonun kötüleşmesi ve anksiyete vakaları bildirilmiştir.
• Oral retinoid kullanan hastalara, ruh hallerinde ve/veya davranışlarında değişiklikler yaşayabileceklerini ve böyle bir şey fark ettiklerinde mutlaka doktorlarıyla konuşmaları gerektiği bildirilmelidir.
• Hastalar, ruh hallerindeki herhangi bir değişikliğin daha rahat fark edilebilmesi için, ailelerine ve arkadaşlarına retinoid ilaç aldıklarını bildirmeleri için teşvik edilmelidir.
• Oral retinoidlerle tedavi edilen tüm hastalar, depresyon belirtileri veya intihar düşüncesi açısından izlenmeli ve gerekirse tedavi değişikliği değerlendirilmelidir. Depresyon öyküsü olan hastalara özel dikkat gösterilmelidir.
Güvenlilik endişesi üzerine ayrıntılı bilgiler
Retinoid içeren ilaçlar, oral ve topikal formlarda bulunur. Özellikle cilt bütünlüğünü etkileyen şiddetli akne ve şiddetli sedef hastalığı gibi çeşitli durumların tedavisinde yaygın olarak kullanılırlar.
Retinoid kullanımı sırasında alınan gebelik önleme tedbirlerinin etkililiği ve nöropsikiyatrik reaksiyonların riski hakkındaki mevcut tüm veriler için derinlemesine bir inceleme yapıldıktan sonra,
*Onkoloji endikasyonları olan oral retinoidler; beksaroten ve tretinoin preperatları için Gebelik Önleme Programı materyalleri gerekli değildir.
Gebelikte Önleme Programı eğitim materyalleri; “Bilinçli İlaç Kullanım Rehberi ve Doktor Kontrol Listesi/İlaçların Kadın Hastalara Reçete Edilmesine Yönelik Onay Formu”, “Hasta Bilgilendirme Onay Formu” ve “Eczacılar İçin Bilgilendirme Kılavuzu”nu içerecek şekilde güncellenmiştir.
Tüm oral retinoidlerle ilişkili teratojenisite ve nöropsikiyatrik reaksiyon riski hakkında, ilaçların kısa ürün bilgileri (KÜB) ve kullanma talimatları (KT), Gebelik Önleme Programı ile uyumlu ve güncel tavsiyeleri içerecek şekilde güncellenmektedir.
Teratojenik risk – Oral retinoidler
Oral retinoidler (asitretin, alitretinoin, beksaroten, izotretinoin ve tretinoin) son derece teratojeniktir.
İzotretinoine fetal maruziyetin yaşamı tehdit edici konjenital anormalliklere neden olma riski çok yüksektir. Oral asitretin, alitretinoin ve izotretinoinin çocuk doğurma potansiyeli olan kadınlarda kullanımı Gebelik Önleme Programının koşullarına uygun olmalıdır.
Oral tretinoin (Vesanoid) promyelositik lösemide, oral beksaroten (Bexgratin) ise kutanöz T hücresi lenfoması için endikedir. Bu iki ilaç onkolojik endikasyonlarından dolayı Gebelik Önleme Programı materyalleriyle ilişkilendirilmemiştir. Ancak, her iki ilacın KÜB’lerinde, gebelikte kullanılmaması gerektiği ve oral tretinoin için, hastalığın şiddetine ve tedavinin aciliyetine bağlı olarak gebelik önleme önlemlerinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Oral retinoidlere yönelik Gebelik Önleme Programı materyalleri, doktorlar, eczacılar ve hastalar için açık ve net bilgi sağlamak üzere düzenlenmiş ve güncellenmiştir. Gebelik Önleme Programının şartları, aşağıda belirtilen hususların oral retinoid kullanan kadınlar tarafından anlaşıldığının doktor tarafından sağlamasını garanti eder:
• Oral retinoidlerin doğmamış bir bebeğe zarar verme olasılığı yüksektir ve gebelik sırasında kullanılmamalıdır.
• Asitretin, alitretinoin ve izotretinoinin çocuk doğurma potansiyeli olan kadınlarda kullanımı Gebelik Önleme Programına uygun olmalıdır.
• Hastanın son derece etkili bir doğum kontrol yöntemini (örn, kullanıcı bağımsız yöntem) veya ikinci bir tamamlayıcı kullanıcı bağımlı doğum kontrol yöntemini tutarlı ve doğru bir şekilde kullanması gerekir. Tedavinin başlamasından en az bir ay önce, tedavi süresi boyunca ve tedaviyi bıraktıktan sonra en az bir ay (asitretin için üç yıl) boyunca doğum kontrolü devam etmelidir.
• Hastanın düzenli takip edilmesi ve gebelik testi yaptırması gerekmektedir (ideal olarak aylık). Negatif gebelik testi sonuçlarının tedaviden önce, tedavi sırasında ve tedavi bittikten bir ay sonra alınması gerekir (asitretin için üç yıl boyunca 1-3 ay aralıklarla). Gebelik testlerinin tarihleri ve sonuçları belgelenmelidir.
• Hasta gebe kalırsa veya gebe olabileceğini düşünüyorsa acilen doktora başvurmalıdır.
Yeni Gebelik Önleme Programı materyalleri – Oral retinoidler
Materyaller aşağıdakileri içermektedir;
• Söz konusu ilaçları yazabilecek doktorlar ve hastalarda kalacak nüshaları içeren, “Doktor Kontrol Listesi-İlaçların Kadın Hastalara Reçete Edilmesine Yönelik Onay Formu-İlaçlar için Bilinçli İlaç Kullanım Rehberi” kitapçığı,
• Doktor, hasta ve eczanede kalacak nüshaları içeren, “Hasta Bilgilendirme Onay Formu” kitapçığı,
• Hastaya retinoid içeren ilacı veren eczacı için, “Eczacılar İçin Bilgilendirme Kılavuzu”
Yeni materyaller elektronik ortamda https://www.titck.gov.tr/dinamikmodul/111 adresinde mevcuttur. Basılı kopya dağıtımı başlamıştır.
Teratojenik risk – Topikal retinoidler
Gebelik sırasında topikal retinoidlerin (topikal adapalen, alitretinoin, izotretinoin, tazaroten ve tretinoin) uygulanmasının ardından sistemik maruziyetin ihmal edilebilir olduğu düşünülmektedir. Fakat önlem olarak, topikal retinoidlerin kullanımı gebelik sırasında kontrendikedir. Gebe kalmayı planlayan kadınlara topikal retinoid kullanmamaları gerektiği bildirilmelidir.
Nöropsikiyatrik hastalıklar – Oral retinoidler
Oral retinoid alan hastalarda depresyon, mevcut depresyon ve anksiyetenin kötüleşmesi ve duygu-durum değişiklikleri bildirilmiştir. Fakat oral retinoid alan kişilerde, almayanlarla karşılaştırıldığında psikiyatrik bozukluk riskinde belirgin bir artış tespit etmek mümkün olmamıştır.
Oral retinoid alan hastaların ruh hallerinde ve davranışlarında değişiklik yaşama ihtimalleri ve ruh hallerinin etkilenmeleri durumunda doktorlarıyla konuşmaları önerilmektedir. Depresyon belirtileri gösteren herhangi bir hasta, gerektiğinde uygun tedavi için yönlendirilmelidir. Oral retinoidler kullanılırken depresyon öyküsü olan hastalara özel dikkat gösterilmeli ve tüm hastalar depresyon belirtileri veya intihar düşüncesi açısından izlenmelidir.
Hastalara, ailelerine ve arkadaşlarına retinoid aldıklarını ve bunun ruh hallerini etkileyebileceğini söylemeleri gerektiği tavsiye edilmelidir. Böylece ruh halindeki veya davranıştaki herhangi bir değişiklik daha rahat fark edilebilir.
Nöropsikiyatrik hastalıklar – Topikal retinoidler
Topikal retinoidler (adapalen, alitretinoin, izotretinoin, tazaroten ve tretinoin) için gözden geçirilen veriler, topikal uygulamadan sonra sistemik maruziyetin ihmal edilebileceğini ve psikiyatrik bozukluk risk artışının da olası olmadığını göstermektedir.
Raporlama Gerekliliği
Retinoid içeren ilaçlar reçete edilirken yukarıda belirtilen hususlara dikkat edilmesini ve bu ilaçların kullanımı sırasında advers reaksiyon oluşması durumunda T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Farmakovijilans ve Kontrole Tâbi Maddeler Dairesi, Türkiye Farmakovijilans Merkezi'ni (TÜFAM) (e-posta: [email protected]; faks: 0312 218 35 99; tel: 03 12 218 30 00, 0800 314 00 08) ve/veya ilgili etkin maddeleri içeren ilaçların ruhsat sahiplerini bilgilendirmenizi hatırlatırız.
Saygılarımızla,
Sağlık Bakanlığı
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu
Farmakovijilans ve Kontrole Tabi Maddeler Dairesi
▼ Bu ilaçlar ek izlemeye tâbidir. Bu üçgen yeni güvenlilik bilgisinin hızlı olarak belirlenmesini sağlayacaktır. Sağlık mesleği mensuplarının şüpheli advers reaksiyonlarını bildirmeleri beklenmektedir. Raporlama yapılması, ilacın yarar/risk dengesinin sürekli olarak izlenmesine olanak sağlamaktadır.
Sağlık Aktüel - www.saglikaktuel.com
YASAL UYARI: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Sağlık Aktüel’e (www.saglikaktuel.com) aittir. www.saglikaktuel.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal işlem uygulanacaktır.
Gazze'de Kış Şartları ve Sel İnsani Krizi Ağırlaştırıyor: "36 Hastaneden Yalnızca 19'u Kısmi Hizmet Verebiliyor"Gazze'deki insani duruma ilişkin değerlendirmelerde bulunan Almadhoun, şiddetli yağışlar, sel baskınları ve barınma yetersizliğinin enfeksiyon ve hipotermi riskini artırdığını, sağlık sisteminin ise ağır baskı altında olduğunu belirtti.20 Kasım 2026 Cuma 17:40BASIN HABERLERİ
Yeni Anestezik Adayı Nidradine, Farelerde Bilinç Kaybı Olmadan Ağrı Tepkisini AzalttıUCSF ve UC San Diego araştırmacılarının geliştirdiği nidradine adlı bileşik, yüksek dozda anestezi sağlarken düşük dozlarda farelerin dengesini ve uyanıklığını koruyarak ağrılı uyaranlara verilen tepkileri düşürdü.20 Kasım 2026 Cuma 17:20BASIN HABERLERİ
Semaglutid Tedavisine Verilen Farklı Yanıtlarda Enerji Metabolizması Mercek AltındaKanada'daki Alberta Üniversitesi araştırmacıları, GLP-1 reseptör agonisti semaglutidin kilo kaybı ve enerji tüketimi üzerindeki etkilerini altı aylık kapsamlı bir çalışmayla inceleyerek kişiselleştirilmiş obezite tedavilerine ışık tutmayı hedefliyor.20 Kasım 2026 Cuma 17:19BASIN HABERLERİ
Diş Eti Kanamaları Kalp Sağlığını Tehdit Ediyor: "Sağlıklı Diş Etleri Kanamaz"Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı Dt. Özlem Özhan Yatar, tedavi edilmeyen diş eti hastalıklarındaki bakterilerin kan dolaşımına karışarak kalp-damar sağlığı üzerinde riskler doğurabileceğine dikkat çekti.20 Kasım 2026 Cuma 17:08BASIN HABERLERİ
Dünya Antimikrobiyal Farkındalık Haftası'nda Uyarı: "Tahminle Değil, Laboratuvar Testiyle Tedavi"18–24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Farkındalık Haftası kapsamında uzmanlar, bilinçsiz antibiyotik kullanımının direnç oranlarını artırdığını belirterek doğru tanı, laboratuvar testleri ve hekim kontrolünde akılcı ilaç kullanımının önemine dikkat çekti.20 Kasım 2026 Cuma 17:05BASIN HABERLERİ
Bağcılar'da Hastanede Bıçaklı Saldırı: 2 Güvenlik Görevlisi Yaralandı, 4 Şüpheli Gözaltına Alındıİstanbul Bağcılar'daki hastanede vefat eden yakınlarının cenazesini görmek isteyen kişiler ile güvenlik görevlileri arasında çıkan tartışmada 2 güvenlik görevlisi bıçakla yaralanırken, olaya karışan 4 şüpheli polis ekiplerince gözaltına alındı.20 Kasım 2026 Cuma 16:45BASIN HABERLERİ
Trafik Kazasında Hayatını Kaybeden Prof. Dr. Sevim Aydın İçin Ankara Üniversitesi'nde Tören DüzenlendiKonya'nın Kulu ilçesinde geçirdiği trafik kazasında yaşamını yitiren Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sevim Aydın için görev yaptığı Morfoloji Yerleşkesinde düzenlenen törene ailesi, mesai arkadaşları ve öğrenciler katıldı.20 Kasım 2026 Cuma 16:37BASIN HABERLERİ
Esenboğa Havalimanı'nda Gerçeğini Aratmayan Halk Sağlığı Acil Durum TatbikatıSağlık Bakanlığı koordinasyonunda Esenboğa Havalimanı'nda gerçekleştirilen tatbikatta, Ebola şüphesi taşıyan bir yolcu uçağının acil iniş senaryosu üzerinden karantina, dekontaminasyon ve tıbbi tahliye süreçleri başarıyla uygulandı.20 Kasım 2026 Cuma 16:35BASIN HABERLERİ
Paramedik Hamit Aras Davasında Savcıdan 4 Sanık İçin Ağırlaştırılmış Müebbet Talebi4 kişinin saldırısı sonucu hayatını kaybeden paramedik Hamit Aras'ın davasında Cumhuriyet savcısı, 4 sanığın "yağma amacıyla kasten öldürme" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılmasını talep etti.20 Kasım 2026 Cuma 16:20BASIN HABERLERİ
YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar: "Türkiye, Disiplinlerarası Bilim Sıralamasında Avrupa'da Birinci Ülke Oldu"YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, Türkiye'nin 89 üniversite ile Times Higher Education 2027 Disiplinlerarası Bilim Sıralaması'nda Avrupa birincisi olduğunu açıkladı.20 Kasım 2026 Cuma 16:14BASIN HABERLERİ
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2006 Sağlık Aktüel











