SONSUZ KİMYASALLAR ÇOCUKLARDA KANSER RİSKİNİ ARTIRABİLİR

PFAS kimyasalları hayatın her alanında

“Sonsuz kimyasallar” olarak adlandırılan PFAS (perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler), 20. yüzyılın ortalarından bu yana geniş kullanım alanına sahip. Yağ ve su itici özellikleri sayesinde gıda ambalajlarından yapışmaz mutfak ürünlerine, tekstilden kozmetiğe kadar birçok üründe yer alıyor.

Ancak bu kimyasalların en dikkat çekici özelliği doğada neredeyse hiç parçalanmamaları. Yüzlerce hatta binlerce yıl varlığını sürdürebilen PFAS bileşikleri, içme suyuna sızabiliyor, gıdaları kirletebiliyor ve zamanla insan vücudunda birikebiliyor.

Erken maruziyet lösemiyle ilişkilendirildi

Kaliforniya Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, PFAS’a erken yaşta maruz kalmanın çocukluk çağı kanserleriyle ilişkisi incelendi.

Araştırma kapsamında 15 yıl boyunca Los Angeles bölgesinde doğan bebeklerden alınan kan örnekleri analiz edildi. Çalışmada, akut lenfoblastik lösemi teşhisi konulan 125 çocuk ile kanser olmayan 219 çocuğun verileri karşılaştırıldı.

Elde edilen bulgular, kanında daha yüksek PFAS seviyeleri bulunan çocuklarda lösemi riskinin arttığını gösterdi. Araştırmacılar, özellikle iki kimyasalın birlikte bulunmasının riski daha da yükseltebileceğine dikkat çekti.

En yaygın PFAS türleri: PFOA ve PFOS

Çalışmada incelenen 17 farklı PFAS türü arasında en yüksek seviyede tespit edilenlerin PFOA ve PFOS olduğu belirlendi.

PFOA’nın başlıca kaynakları arasında içme suyu, gıda ambalajları ve su geçirmez kumaşlar yer alırken, PFOS ise sentetik tekstil ürünleri ve halılarda yaygın olarak kullanılıyor. Bu kimyasallar geçmişte yapışmaz mutfak gereçlerinde de sıkça tercih ediliyordu.

Bilim insanları temkinli: Nedensellik kesin değil

Araştırma ekibi, elde edilen bulguların doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmadığını vurgulasa da erken yaşam döneminde PFAS maruziyetinin çocuklarda kanser riskine katkıda bulunabileceğine dair kanıtların güçlendiğini ifade etti.

Uzmanlar, özellikle bebeklik döneminin gelişim açısından kritik olduğuna dikkat çekerek, bu dönemde çevresel kirleticilere maruz kalmanın uzun vadeli sağlık sonuçları doğurabileceğini belirtiyor.

Dünyada kısıtlama çağrıları artıyor

PFAS’ın sağlık üzerindeki etkilerine dair endişelerin artmasıyla birlikte birçok ülkede bu kimyasallara yönelik düzenlemeler gündeme geliyor.

Geçmişte yapışmaz kaplamalarda kullanılan PFAS türlerinin bazıları Avrupa ve ABD’de kademeli olarak yasaklanırken, yeni düzenlemelerle gıda ambalajları, tekstil ürünleri ve okul malzemelerinde kullanımın sınırlandırılması tartışılıyor.

Bilim insanları, bu kimyasalların yaygınlığı göz önüne alındığında, maruziyetin azaltılmasının halk sağlığı açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.