TÜRKİYE'DE KADINLARIN KANSER TARAMALARINA KATILIMI ARTTI, DÜZENLİ KONTROLLER HÂLÂ YETERSİZ

Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) verilerine göre, kadınlarda görülen kanser türlerinde erken teşhis hayati önem taşıyor. Son yıllarda koruyucu sağlık hizmetlerine yönelik farkındalığın artmasıyla birlikte kadınların meme muayenesi, mamografi ve smear testi yaptırma oranlarında yükseliş kaydedildi.

Buna rağmen düzenli tarama yaptırmayan kadınların oranlarının halen yüksek olması, sağlık uzmanlarının dikkat çektiği önemli sorunlardan biri olmaya devam ediyor.

Kendi Kendine Meme Muayenesi Yapanların Sayısı Arttı

Verilere göre, 2016 yılında 15 yaş ve üzerindeki kadınların yüzde 60,6'sı hayatında hiç kendi kendine meme muayenesi yapmadığını belirtirken, bu oran 2025 yılında yüzde 44,8'e geriledi.

Aynı dönemde ayda bir kez düzenli meme muayenesi yapan kadınların oranı yüzde 19,7'den yüzde 23,9'a yükseldi. Üç ayda bir muayene yapanların oranı yüzde 7,9'dan yüzde 11,7'ye çıkarken, üç aydan daha uzun aralıklarla muayene yapanların oranı da yüzde 11,9'dan yüzde 19,6'ya ulaştı.

Mamografi Taramalarında Olumlu Değişim

40 yaş ve üzerindeki kadınlarda mamografi taramalarına katılım oranlarında da artış görüldü. 2016 yılında hiç mamografi çektirmeyenlerin oranı yüzde 56,2 seviyesindeyken, 2025 yılında bu oran yüzde 42,4'e düştü.

Son bir yıl içinde mamografi çektiren kadınların oranı yüzde 14,2'den yüzde 16,7'ye yükselirken, farklı zaman aralıklarında tarama yaptıran kadınların oranlarında da artış yaşandı. Veriler, kadınların meme kanseri taramalarına yönelik farkındalığının giderek arttığını ortaya koydu.

Smear Testi Yaptıran Kadınların Sayısı Yükseldi

Rahim ağzı kanserinin erken teşhisinde önemli rol oynayan smear testine katılım oranlarında da yükseliş kaydedildi.

2016 yılında 15 yaş ve üzerindeki kadınların yüzde 69,3'ü hiç smear testi yaptırmadığını belirtirken, bu oran 2025 yılında yüzde 59'a geriledi. Son bir yıl içerisinde test yaptıran kadınların oranı yüzde 10,9'dan yüzde 11,8'e yükselirken, daha uzun aralıklarla test yaptıran gruplarda da artış görüldü.

Türkiye, OECD Ortalama­sının Gerisinde Kaldı

OECD'nin "Health at a Glance 2025" raporuna göre, erken tanı uygulamaları kanser kaynaklı ölümlerin azaltılmasında kritik öneme sahip bulunuyor.

Rapora göre Türkiye'de meme kanseri taramasına katılan kadınların oranı yüzde 37 olarak ölçülürken, OECD ortalaması yüzde 55 seviyesinde gerçekleşti. Bu durum, tarama programlarının yaygınlaştırılmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Dünyada Meme ve Rahim Ağzı Kanseri Vakaları Artıyor

DSÖ verilerine göre 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri tanısı konuldu. Aynı yıl hastalık nedeniyle yaklaşık 670 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahmin edildi.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'nın (IARC) 2025 yılında yayımladığı analizde ise mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde yıllık meme kanseri vaka sayısının 2050 yılında 3,2 milyona, ölüm sayısının ise 1,1 milyona ulaşabileceği öngörüldü.

Rahim ağzı kanserinde ise 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 660 bin yeni vaka tespit edilirken, hastalık nedeniyle 350 bin ölüm gerçekleşti.

Kadın Kanserlerinden Kaynaklanan Ölümler Arttı

TÜİK verilerine göre Türkiye'de meme kanseri nedeniyle hayatını kaybeden kadın sayısı 2018 yılında 4 bin 191 iken, 2024 yılında 4 bin 693'e yükseldi.

Rahim, rahim ağzı, tüp ve yumurtalık kanserlerini kapsayan kadın genital organ kanserleri nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısı ise aynı dönemde 3 bin 288'den 3 bin 456'ya çıktı.

Böylece kadın hastalıkları kaynaklı kanserler nedeniyle hayatını kaybeden kadın sayısı 2018 yılında 7 bin 479 iken, 2024 yılında 8 bin 149 olarak kayıtlara geçti.

Kanser Taramaları Ücretsiz Yapılıyor

Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen tarama programları kapsamında meme kanseri ve rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok kanser türüne yönelik taramalar ücretsiz olarak gerçekleştiriliyor.

Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezleri, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Aile Sağlığı Merkezleri ve mobil kanser tarama araçlarında sunulan hizmetlerle vatandaşların erken teşhis imkanlarından yararlanması hedefleniyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşlara ve dezavantajlı gruplara mobil tarama araçlarıyla hizmet veriliyor.