ZONGULDAK'TA 5 BİN YIL ÖNCE YAŞAYAN İNSANLAR MİDE RAHATSIZLIKLARININ TEDAVİSİ İÇİN KÖMÜR KULLANMIŞ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) akademisyenleri, İnönü Mağarası'nda yaptıkları çalışmalarla Erken Tunç Çağı topluluklarının yaşadığı bazı hastalıklar ve tedavi yöntemlerine ilişkin verilere ulaştı.

12 Eylül 2025 Cuma 11:53
İnönü Mağarası'nda yapılan çalışma, 5 bin yıl önce yaşayan insanların sıklıkla gastrointestinal rahatsızlıklar (mide bulantısı, karın ağrısı, kusma, ishal) geçirdiğini, tedavi için kömür ve türevlerinden faydalandığını ortaya koydu. Doç. Dr. Fadile Gülden Ekmen: "Çalışma, Erken Tunç Çağı topluluklarının yaşam biçimleri, beslenme alışkanlıkları, hastalık profilleri ve tedavi yollarını tespit etmek anlamında çok önemli"
Zonguldak BEUN Eczacılık Fakültesi Temel Eczacılık Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şükran Öztürk ile Teoman Duralı İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fadile Gülden Ekmen, arkeoloji ve mikrobiyoloji disiplinlerini birbirine bağlayan "İnönü Mağarası Kazısı Toprak Örneklerinin Antibiyotik Direnç Genlerinin Tespiti ve Metagenomik Analizi" isimli projeyi hayata geçirmeye karar verdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ve desteklerinin yanı sıra Zonguldak BEUN Rektörü Prof. Dr. İsmail Hakkı Özölçer'in katkıları, Doç. Dr. Hamza Ekmen'in bilimsel danışmanlığıyla Karadeniz Ereğli Müzesi ile ortaklaşa yürütülen çalışma kapsamında Karadeniz Ereğli ilçesindeki İnönü Mağarası'ndan toprak örnekleri alındı.
Toprak numunelerinde, antik bakteri popülasyonları metagenomik (belirli ortamdaki tüm organizmalardan elde edilen tüm genetik materyallerin incelenmesi) analizlerle ortaya konulurken, tarih öncesi dönemlere ait toprak mikrobiyotası (vücutta yaşayan ve insan hücresi olmayan mikroorganizmalar) incelendi.
Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emre Keskin ve ekibinde yer alan Esra Mine Ünal ve Ayşegül Er Gökçe tarafından da bu katmanlarda antibiyotik direnç genleri araştırıldı ve önemli bakteri grupları da dahil olmak üzere geniş mikroorganizma yelpazesi ortaya çıkarıldı.
Çalışmalarda, o dönemde yaşayan insanların hastalıkları ve tedavi yöntemlerine ilişkin verilere ulaşıldı. Günümüzden 5 bin yıl öncesinde İnönü Mağarası'nda yaşayan insanların sıklıkla gastrointestinal hastalıklar (mide bulantısı, karın ağrısı, kusma, ishal) geçirdiği, tedavi etmek için de kömür ve türevlerinden faydalandıkları tespit edildi.
- "Kömür türevlerini tedavide kullandıklarına dair sonuçlar elde ettik"
Doç. Dr. Fadile Gülden Ekmen, AA muhabirine, İnönü Mağarası kazılarının 2017 yılından bu yana devam ettiğini söyledi.
Kazılarda 5 kültür tabakası tespit ettiklerini belirten Ekmen, bu tabakalarla ilgili arkeolojik çalışmalarda elde ettikleri bilgileri çeşitli dergilerde yayınladıklarını ifade etti.
Ekmen, Doç. Dr. Şükran Öztürk ile üstlendikleri projede, bu tabakalardan alınan toprak numuneleri üzerinde mikrobiyal analizler yaptıklarını dile getirerek, "Günümüzden yaklaşık 5 bin yıl önce yaşanan dördüncü tabakadan alınan toprak numunelerinde çıkan sonuçlar, bize o dönemde yaşayan insanların hastalıkları ve bunları tedavi etme süreçleriyle ilgili veriler sunmuştur." dedi.
Bu verileri, arkeolojik, kültürel ve tarihsel olarak önemli bulduklarını anlatan Ekmen, "Bu tabakada yaşayan insanların doğada maruz kaldıkları bazı bakteriler sebebiyle zaman zaman gastrointestinal hastalıklar, yani mide bulantısı, karın ağrısı, kusma, ishal gibi rahatsızlıklar yaşadıkları ve bu hastalıklarla ilgili de bir nevi kömür türevlerini tedavide kullandıklarına dair sonuçlar elde ettik. Çalışma, Erken Tunç Çağı topluluklarının yaşam biçimleri, beslenme alışkanlıkları, hastalık profilleri ve tedavi yollarını tespit etmek anlamında çok önemli." diye konuştu.
Ekmen, tarihsel olarak bakıldığında da Zonguldak havzasında kömürün keşfinin ve kullanılmaya başlanmasının anlatıldığı gibi 1820'li yıllarda Uzun Mehmet ile başlamadığına işaret ederek, günümüzden 5 bin yıl önce de kömürün bilindiğini ve hatta insanlar tarafından kullanıldığının tespiti açısından çalışmanın önemli olduğunu vurguladı.
Kültürel olarak bakıldığında kömürün ve türevlerinin yakın tarihte romatizmal bazı hastalıkların tedavisinde veya ateşi düşürmek için kullanıldığını bildiklerini, hatta modern tıpta zehirlenme vakalarında aktif karbon tedavisinin uygulandığını aktaran Ekmen, mağarada yaşayan insanların çevrenin doğal, kimyasal, jeolojik hatta minerolojik imkanlarını bildiklerini, tanıdıklarını ve bunu kendi yaşamlarına entegre ettiklerini görmeleri açısından çalışmanın büyük önem taşıdığını dile getirdi.
- "Veriler 'tek sağlığın' ne kadar önemli olduğunu hatırlattı"
Doç. Dr. Şükran Öztürk de toprak örneklerinde metagenomik analizler yapılarak mikrobiyota baktıklarını belirterek, "Sonrasında da antibiyotik direnç genleri araştırıldı. Üç katmanda antibiyotik direnç genlerine ulaştık. Bu bize aslında direnç genlerinin çağımızın problemi olmadığı, bundan 5 bin yıl öncesine dayanan geçmişinin olduğu bilgisini verdi." dedi.
Öztürk, dünyada kabul gören "tek sağlık" (insanların, hayvanların ve ekosistemlerin sağlığını sürdürülebilir şekilde dengelemeyi ve iyileştirmeyi amaçlayan bütünleşik ve birleştirici yaklaşım) kavramına değinerek, "Çalışmamızda, milattan önce 4300, yani günümüzden 6300 yıl öncesine dayanan antibiyotik direnç genleri de tespit edildi. Bu veriler 'tek sağlığın' ne kadar önemli kavram olduğunu bize hatırlattı. Hastane enfeksiyonlarına bağlı direnç gelişiminin, aslında çok daha öncelere dayandığını ve bu anlamda da daha farklı çözümler üretilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur." ifadelerini kullandı.
Gazze'de Kış Şartları ve Sel İnsani Krizi Ağırlaştırıyor: "36 Hastaneden Yalnızca 19'u Kısmi Hizmet Verebiliyor"Gazze'deki insani duruma ilişkin değerlendirmelerde bulunan Almadhoun, şiddetli yağışlar, sel baskınları ve barınma yetersizliğinin enfeksiyon ve hipotermi riskini artırdığını, sağlık sisteminin ise ağır baskı altında olduğunu belirtti.20 Kasım 2026 Cuma 17:40BASIN HABERLERİ
Yeni Anestezik Adayı Nidradine, Farelerde Bilinç Kaybı Olmadan Ağrı Tepkisini AzalttıUCSF ve UC San Diego araştırmacılarının geliştirdiği nidradine adlı bileşik, yüksek dozda anestezi sağlarken düşük dozlarda farelerin dengesini ve uyanıklığını koruyarak ağrılı uyaranlara verilen tepkileri düşürdü.20 Kasım 2026 Cuma 17:20BASIN HABERLERİ
Semaglutid Tedavisine Verilen Farklı Yanıtlarda Enerji Metabolizması Mercek AltındaKanada'daki Alberta Üniversitesi araştırmacıları, GLP-1 reseptör agonisti semaglutidin kilo kaybı ve enerji tüketimi üzerindeki etkilerini altı aylık kapsamlı bir çalışmayla inceleyerek kişiselleştirilmiş obezite tedavilerine ışık tutmayı hedefliyor.20 Kasım 2026 Cuma 17:19BASIN HABERLERİ
Diş Eti Kanamaları Kalp Sağlığını Tehdit Ediyor: "Sağlıklı Diş Etleri Kanamaz"Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı Dt. Özlem Özhan Yatar, tedavi edilmeyen diş eti hastalıklarındaki bakterilerin kan dolaşımına karışarak kalp-damar sağlığı üzerinde riskler doğurabileceğine dikkat çekti.20 Kasım 2026 Cuma 17:08BASIN HABERLERİ
Dünya Antimikrobiyal Farkındalık Haftası'nda Uyarı: "Tahminle Değil, Laboratuvar Testiyle Tedavi"18–24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Farkındalık Haftası kapsamında uzmanlar, bilinçsiz antibiyotik kullanımının direnç oranlarını artırdığını belirterek doğru tanı, laboratuvar testleri ve hekim kontrolünde akılcı ilaç kullanımının önemine dikkat çekti.20 Kasım 2026 Cuma 17:05BASIN HABERLERİ
Bağcılar'da Hastanede Bıçaklı Saldırı: 2 Güvenlik Görevlisi Yaralandı, 4 Şüpheli Gözaltına Alındıİstanbul Bağcılar'daki hastanede vefat eden yakınlarının cenazesini görmek isteyen kişiler ile güvenlik görevlileri arasında çıkan tartışmada 2 güvenlik görevlisi bıçakla yaralanırken, olaya karışan 4 şüpheli polis ekiplerince gözaltına alındı.20 Kasım 2026 Cuma 16:45BASIN HABERLERİ
Trafik Kazasında Hayatını Kaybeden Prof. Dr. Sevim Aydın İçin Ankara Üniversitesi'nde Tören DüzenlendiKonya'nın Kulu ilçesinde geçirdiği trafik kazasında yaşamını yitiren Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sevim Aydın için görev yaptığı Morfoloji Yerleşkesinde düzenlenen törene ailesi, mesai arkadaşları ve öğrenciler katıldı.20 Kasım 2026 Cuma 16:37BASIN HABERLERİ
Esenboğa Havalimanı'nda Gerçeğini Aratmayan Halk Sağlığı Acil Durum TatbikatıSağlık Bakanlığı koordinasyonunda Esenboğa Havalimanı'nda gerçekleştirilen tatbikatta, Ebola şüphesi taşıyan bir yolcu uçağının acil iniş senaryosu üzerinden karantina, dekontaminasyon ve tıbbi tahliye süreçleri başarıyla uygulandı.20 Kasım 2026 Cuma 16:35BASIN HABERLERİ
Paramedik Hamit Aras Davasında Savcıdan 4 Sanık İçin Ağırlaştırılmış Müebbet Talebi4 kişinin saldırısı sonucu hayatını kaybeden paramedik Hamit Aras'ın davasında Cumhuriyet savcısı, 4 sanığın "yağma amacıyla kasten öldürme" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılmasını talep etti.20 Kasım 2026 Cuma 16:20BASIN HABERLERİ
YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar: "Türkiye, Disiplinlerarası Bilim Sıralamasında Avrupa'da Birinci Ülke Oldu"YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, Türkiye'nin 89 üniversite ile Times Higher Education 2027 Disiplinlerarası Bilim Sıralaması'nda Avrupa birincisi olduğunu açıkladı.20 Kasım 2026 Cuma 16:14BASIN HABERLERİ
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2006 Sağlık Aktüel










