PİCASSO TUVALDE ÖZGÜRDÜR, AMELİYATHANEDE DEĞİL

Yönetim dünyasının o çok sevdiği, lansmanlarda ve kurumsal vizyon toplantılarında dilinden düşürmediği meşhur bir söylem vardır: "Çalışanlarınıza alan açın, mikro yönetimden kaçının, özgürlük inovasyon getirir!"

Teknoloji devlerinde, gelişmiş üretim tesislerinde ya da stratejik holding operasyonlarında bu makro yönetim kuramı altın değerindedir. Çünkü o süreçlerde risk almak bir vizyon, yapılan hata ise sistemin tolere edebileceği düzeltilebilir bir operasyonel sapma ya da bütçede "ödenmesi gereken bir öğrenme maliyeti" olarak görülebilir.

Fakat popüler kültürün bu tatlı ezberini tam da burada, hastane kapısının önünde durdurmak zorundayız.

Çünkü ne bir hekimin ne de bir sağlık çalışanının "Bugün klinik prosedürün dışına çıkıp farklı bir tarz deneyesim var" deme lüksü vardır.

Sanatçıya Özgürlük, Hekime Standart

Picasso tuvalin karşısında sonsuz bir özgürlüğe sahiptir; fırçasını dilediği gibi sallar, kuralları yıkar ve başyapıtlar üretir. Ancak ameliyathanede İbn-i Sina bile olsanız özgün fikirler değil; kusursuz, tavizsiz ve eksiksiz uygulanan standartlar hayat kurtarır.

Şüphesiz tıp bilimi, sınırları zorlayan hekimlerin vizyonuyla ilerler; ancak klinik inovasyon ile operasyonel disiplinsizlik arasındaki çizgi nettir. Ameliyathanede hayat kurtaran şey anlık denemeler değil, tavizsiz uygulanan standartlardır.

Bugün dünyadaki en başarılı 100 üst düzey yöneticiyi bir araya getirip ellerine teknolojiden ulaşıma, üretimden otomotive farklı sektör kartları verip bunları "makro" ya da "mikro" yönetim anlayışıyla eşleştirmelerini istesek... Sağlığın dışındaki tüm kartlarda tereddütsüz "makro yönetim" derler.

Ancak sıra son karta—yani sağlığa—geldiğinde elleri duraksar.

O 100 yöneticinin vardığı ortak nokta nettir: Hastanecilik, mikro yönetimin bir baskı aracı değil, hayati bir emniyet kemeri olarak meşru kılındığı belki de tek alandır.

1 Saniyelik İhmal, 1 Miligramlık Sapma; Gözden Kaçan Detayın Telafisi Yoktur

Bir teknoloji şirketinde ya da üretim devinde gözden kaçan kritik bir detay; operasyonel bir aksaklığa, bütçe kayıplarına ya da dönemsel hedeflerden sapmaya yol açabilir. Kurumsal dünyada bu tür pürüzler sistemin tolere edebileceği birer "öğrenme maliyeti" kabul edilip telafi edilebilir.

Sağlık kurumunda ise mikro yönetilmeyen, denetlenmeyen tek bir adım; zincirleme bir reaksiyonla doğrudan insana ve hayata dokunan sonuçlar doğurur.

Ameliyathanede güvenli cerrahi kontrol listesinde atlanan tek bir onay işareti, ilaç dozajındaki ufak bir sapma ya da HBYS’ye yanlış girilen tek bir kan grubu kodu...

Sahada her an canlı yaşanan bu süreçlerdeki detaylar; anlık bir dikkat kaybında, yüksek yoğunlukta ya da sistem disiplini gevşediğinde telafisi olmayan hayati risklere dönüşür.

Bu durum bireyleri suçlamak değil; aksine, insan faktörünün yorulabileceği anlarda çalışanı da hastayı da koruyacak, hata yapmayı imkânsız kılan bir sistem güvencesi inşa etmektir. Bunların hiçbiri "öğrenme maliyeti" başlığı altında geçiştirilemez. Sağlıkta bu hataların karşılığı doğrudan insan hayatıdır.

Standartların Sahadaki İradesi

Tam bu noktada temel bir ayrımı netleştirmek gerekir: Sağlık sektörü zaten uluslararası akreditasyonlar (JCI), Sağlıkta Kalite Standartları (SKS), Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS), katı klinik kılavuzlar, etik kurullar, her adımın dijital izini süren HBYS kayıtları ve kalite prosedürleri gibi devasa bir standartlar bütünü üzerine kuruludur.

Ancak kâğıt üzerindeki en kusursuz standart bile kendi kendini uygulayamaz.

İşte sağlıkta "mikro yönetim" dediğimiz şey; yeni kurallar icat etmek değil, kâğıt üzerindeki bu katı standartların sahada en ufak bir esneme, kişisel yorum farkı veya insani yorgunlukla delinmesini engelleyen tavizsiz operasyonel iradedir.

Kısıtlama Değil, Sistem Disiplini

Hastanecilikte ve klinik süreçlerde mikro yönetim; profesyonellerin yeteneğini kısıtlamak ya da çalışanın tepesinde "helikopter yöneticilik" yapmak değildir. Aksine, hata toleransının sıfır olduğu bir ekosistemde, yaşam ile ölüm arasındaki o ince çizgiyi koruma disiplinidir.

Kısacası standartlar sistemin anayasasıysa, mikro yönetim bu anayasanın sahada tavizsiz uygulanmasını sağlayan "sistem disiplininin" kendisidir. Birbirinden farklıdırlar ama biri olmadan diğeri sadece arşivde bir klasör olarak kalır.

Değişimin ve finansal büyümenin anahtarı risk almakta olabilir. Ancak sağlıkta kalitenin, hasta güvenliğinin ve kusursuzluğun anahtarı katı disiplindedir.

Popüler yönetim ezberleri bu disiplini elbette eleştirebilir; ancak hastane operasyonunun ortasındaki yalın gerçek değişmez; Sağlıkta "her detayına kadar takip etmek" bir yönetici hastalığı değil, sistemin en temel ve en bağlayıcı reçetesidir.

Marmara Üniversitesi Sağlık Yönetimi Lisans ve Sağlık Hukuku Yüksek Lisans mezunu olan yazarla, alanla ilgili bilimsel, hukuki ve mesleki gelişmeler üzerine fikir alışverişinde bulunmak ve iletişimde kalmak için https://www.linkedin.com/in/cemil-demirci-ll-m-in-health-law-244666235 adresi üzerinden bağlantı kurabilirsiniz

Sağlık Aktüel - www.saglikaktuel.com

YASAL UYARI: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Sağlık Aktüel’e (www.saglikaktuel.com) aittir.  www.saglikaktuel.com biçiminde aktif bağlantı kurulabilir, açık kaynak gösterilmek kaydıyla içerik kullanılabilir. Açık kaynak göstermeden yapılan alıntılar için yasal işlem uygulanacaktır.