GELİR TESPİTİNDE AİLE VE HANE HALKI

Peki, gelir tespitinde esas alınacak 'aile' ve 'hane halkı' ne anlama geliyor? Gelir tespiti yapılırken kimlerin gelir ve harcamaları dikkate alınacak?

GELİR TESPİTİNDE ESAS ALINACAK AİLE
Gelir tespitinde aile, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde (ADNKS) kayıtlı aynı hane içinde yaşayan eş, evli olmayan çocuk, büyük ana ve büyük babayı kapsıyor.

Başka bir deyişle aile içindeki gelirin tespitinde, aynı hane içinde yaşayan MERNİS kayıtlarında yer alan eş, yaşlarına bakılmaksızın evli olmayan çocuk ve genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecek kişinin ana ve babasından oluşan aile esas alınıyor.

Aynı hanede yaşamayan ve öğrenim nedeniyle başka bir hanede yaşayan evli olmayan çocuklardan 25 yaşını doldurmayanlar da gelir tespitinde aile içinde değerlendiriliyor.

Aynı hanede yaşayan aile bireylerinden genel sağlık sigortalısı ya da bakmakla yükümlü olunan kişiler de gelir tespitinde dikkate alınacak. Ancak bu kişiler hakkında gelir testi sonuçlandığı tarihe göre herhangi bir işlem yapılmayacak.

Genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecek kişinin kanuni temsilcisinin eş, evli olmayan çocuk, ana ve baba dışında bir kişi olması halinde bu kişi gelir tespiti işleminde dikkate alınmayacak.

Gelir tespiti işlemlerinde hane olarak ADNKS'de yer alan adres dikkate alınacak. ADNKS'de yer alan adreste birden fazla aile olması halinde her bir aile için ayrı ayrı gelir tespiti işlemi yapılacak.

ADNKS sisteminde yer alan adreste yaşamayan ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olunan kişisi olan ana ve baba hakkında ise ayrı gelir tespiti işlemi yapılacak.

BİR ÖRNEK
Aynı hanede anne, baba, evli olmayan ve çalışmayan kız ve 18 yaşını doldurmuş erkek çocuk, evli erkek çocuk ve eşi ile teyzenin birlikte yaşadığını kabul edelim.
18 yaşını doldurmuş çalışmayan erkek çocuk için yapılacak gelir testinde;
- Anne, baba, evli olmayan ve çalışmayan kız ve 18 yaşını doldurmuş erkek çocuk birinci aile,
- Evli olan çocuk ve eşi ikinci aile,
- Teyze de üçüncü aile olarak dikkate alınacak.
18 yaşını doldurmuş çalışmayan erkek çocuk için yapılacak gelir testinde; evli olan çocuk ve eşi ile teyze dikkate alınmayacak.
Aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarının asgari ücretin üçte birine kadar olduğu tespit edilirse genel sağlık sigortası primlerini devlet ödeyecek. Kişi başına düşen gelir tutarı;
- Asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında olursa, asgari ücretin üçte biri üzerinden,
- Asgari ücretle asgari ücretin iki katı arasında olursa, asgari ücret tutarı üzerinden,
- Asgari ücretin iki katından fazla olursa asgari ücretin iki katı üzerinden,
Yüzde 12 oranında genel sağlık sigortası primi ödenecek.

Tespit edilen gelire itiraz
Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları tarafından tespit edilen ve SGK'ya bildirilen; SGK tarafından da genel sağlık sigortalısına tebliğ edilen gelir tespiti kararlarına karşı, tebligatın yapıldığı tarihten itibaren onbeş gün içinde gelir tespitini yapan vakfa yazılı olarak itiraz edilebilir.

İtirazlar, itirazın vakıf kayıtlarına intikal tarihinden itibaren onbeş gün içinde, heyet tarafından karara bağlanarak alınan karar itirazda bulunan genel sağlık sigortalısına ve SGK'ya bildirilir.

İtiraz, genel sağlık sigortalılığına ilişkin prim tahakkuk ve tahsilat işlemlerini durdurmaz. İtiraz sonucunda prim ödeme yükümlülüğünde değişiklik olması halinde, gerekli iade ve mahsup işlemleri SGK tarafından yapılır.

EVLİLİKTE MİRAS DURUMU
Yazılarınız ve yorumlarınızı dikkatle takip ediyorum. 13 yıllık evliyiz ama çocuğumuz yok. Annem, babam öldü. Yaşayan, evli ve çocukları olan 2 kardeşim var, 1 tane de dul iken ölmüş ama 1 çocuğu olan bir kardeşim. Bana bir şey olursa mirasımın eşime kalmasını istiyorum. Eşimin annesi, babası ve 2 kardeşi hayatta. Eğer ona bir şey olursa üzerine olan menkul ve gayrimenkul değerlerin sadece bana intikal etmesi için ne yapmalıyız. Çünkü biz kendi ekmeğimizi kendimiz kazandık. Bunu eşim de arzu ediyor. A. Ş.

Sizin açınızdan ortada fazla sorun yok. Çocuğunuz olmadığına ve anne babanız da hayatta olmadığına göre saklı paylı mirasçınız yok. Dolayısıyla resmi vasiyetname hazırlayarak bütün mirasınızı eşinize bırakabilirsiniz.

Eşinizin anne ve babası hayatta olduğundan yasal miras paylarının dörtte biri kadar saklı payları var. Mirasın 100 birim olduğunu kabul edersek eşiniz vasiyetname yazmadığında 50 birimi size; kalan 50 birimi anne ve babasına geçer. Eşiniz vasiyetnameyle bütün mirasın size bırakılması yönünde bir irade ortaya koyduğunda, anne ve babası dava açarak saklı paylarını isteyebilirler. Bu durumda anne babanın saklı payları toplamı 12,5 birim olur.

Metin Taş-Sezgin Özcan