TİHEK'TEN "YAŞLI HAKLARI VE HAK TEMELLİ YAKLAŞIMLAR: KORUMA VE POLİTİKA PERSPEKTİFLERİ" PANELİ

destek mekanizmalarına erişimlerinin kolaylaştırılmasını hedefliyor ve insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmeleri için toplumsal farkındalığın artırılmasını amaçlıyoruz"

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) Başkanı Fahrettin Altun, yaşlı bireylerin destek mekanizmalarına erişiminin kolaylaştırılmasını hedeflediklerini, insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmeleri için toplumsal farkındalığın artırılmasını amaçladıklarını belirtti.

Altun, TİHEK tarafından düzenlenen "Yaşlı Hakları ve Hak Temelli Yaklaşımlar: Koruma ve Politika Perspektifleri" panelinin açılışındaki konuşmada, yaşlı haklarını müzakere etmek, bu alandaki ayrımcılık başta olmak üzere sorunları tespit etmek ve çözüm yollarını ele almak için bir araya geldiklerini söyledi.

Dünya Yaşlılar Günü'nün kutlandığı haftada olduklarını belirten Altun, TİHEK olarak "Yaşlılar İçin Hak Temelli Rehber" hazırladıklarını duyurdu.

TİHEK'in insan haklarının korunması ve geliştirilmesi, ayrımcılıkla mücadele edilmesi, işkence ve kötü muamelenin engellenmesi misyonları çerçevesinde eğitim, bilgilendirme ve farkındalık faaliyetleri yürüttüğünü anlatan Altun, kurumun bu zamana kadar birçok rehber ve rapor çalışması yaptığını aktardı.

- "Son 5 yılda yaşlı nüfusumuz yüzde 20'den fazla arttı"

Dünya nüfusunun hızla yaşlandığını, Birleşmiş Milletler (BM) 2024 verilerine göre dünyada 65 yaş üstü nüfusun 833 milyona ulaştığını vurgulayan Altun, "Önümüzdeki 30 yılda bu sayının 2'ye katlanması ön görülüyor. 2050 yılında 1,5 milyar yaşlı nüfustan söz ediliyor. Bu artış bütün dünyada hızla devam ediyor. Ülkemiz de bu süreçten azade değil. Son 5 yılda yaşlı nüfusumuz yüzde 20'den fazla arttı. Bu çok dramatik bir veri ve bugün 9 milyonu geçti. Demografik dönüşümü burada en somut şekilde görüyoruz." diye konuştu.

Altun, yaşlanan nüfusla birlikte insan hakları gündemine yeni unsurların eklendiğini, bakım hizmetlerine erişim, toplumsal hayata ve kamusal alana katılım, güvenlik, yaşam boyu öğrenme gibi alanların evrensel insan hakları bileşenlerine dönüştüğünü aktardı.

Dünyada ve Türkiye'de yaşlılara yönelik birçok faaliyet yürütüldüğünü ifade eden Altun, TİHEK'in yaşlı hakları konusunda bilgilendirme ve farkındalığı artırmak, yaş ayrımcılığıyla mücadelede mevzuat çalışmalarını yürütmek, uluslararası iş birliklerini geliştirmek ve bağımsız izleme kurumlarına yapılan başvurulara ilişkin verileri yaş temelinde ayrıştırmak gibi görevler üstlendiğini dile getirdi.

Yaşlıların tüm dünyada çeşitli şekillerde ayrımcılığa maruz kaldığını belirten Altun, şöyle konuştu:

"Ne yazık ki yaşlılar tüm dünyada, yaşa bağlı önyargılar nedeniyle ayrımcılığa maruz kalabilmekte. Hak ihlallerinde gerekli destek mekanizmalarına ulaşmakta zorluk çekmekte, sömürü, şiddet, ihmal, istismar ve kötü muamele ile karşı karşıya kalabilmektedir. Maruz kaldığımız küresel kültürel hegemonya, yaşlanma biçimlerini tek-tipleştirmekte, yaşlı bireyleri kimliksizleştirmekte ve onların özgün hikayelerini değersizleştirmektedir. Bize düşen, yaşlıları nesneleştiren, pasifleştiren bu yaklaşım karşısında onların haklarını, onurlarını, korumak, toplumsal katılımlarını güçlendiren bir anlayışı hakim kılmak ve buna uygun somut politikaların hayata geçmesine yönelik çalışmalar yapmaktır."

- "Yaş nedeniyle ayrımcılığa uğrayanlar TİHEK'e başvurabilir"

TİHEK'in yaşlı haklarının korunması ve ihlallerin önlenmesi noktasında önemli çalışmalar yaptığını anlatan Fahrettin Altun, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bugün bir araya gelmemize vesile olan Yaşlılar İçin Hak Temelli Rehber de bu çalışmalar zincirinin son ve kıymetli bir halkasıdır. Yaşlılar İçin Hak Temelli Rehber ile yaşlı bireylerin hak temelli bir yaklaşımla bilgilendirilmesini arzu ediyoruz, destek mekanizmalarına erişimlerinin kolaylaştırılmasını hedefliyor ve insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmeleri için toplumsal farkındalığın artırılmasını amaçlıyoruz."

Yaş temelinde ayrımcılığın yasak olduğunu, bu nedenle yaş nedeniyle ayrımcılığa uğrayan herkesin TİHEK'e başvuru hakkı bulunduğunu vurgulayan Altun, başvuruların titizlikle incelenerek Kurulda karara bağlandığını ifade etti.

TİHEK'in ulusal önleme mekanizması görevinin olduğunu da belirten Altun, huzurevleriyle yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezlerine haberli ve habersiz ziyaretler düzenlediklerini, ceza infaz kurumları, nezarethaneler ve geri gönderme merkezlerinde de yaşlı bireylerin karşı karşıya kalabileceği hak ihlallerini titizlikle incelediklerini ve raporladıklarını vurguladı.

Panelde, hızla artan yaşlı nüfusun, sağlık, sosyal hizmetler, güvenlik ve dijital erişim gibi çok boyutlu ihtiyaçlarını birlikte analiz edeceklerini belirten Altun, yaşlı bireylerin haklarının korunması ve yaşam kalitelerinin artırılması konusunda toplumsal farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Açılış konuşmalarının ardından Oturum Başkanlığını TİHEK Üyesi Selma Öztürk Pınar'ın üstlendiği panel, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürü Dr. Yasin Akar, Doç. Dr. Şerif Esendemir ve Doç. Dr. Burcu Özdemir Ocaklı'nın katılımıyla gerçekleştirildi.