Bağışıklık Sistemi Neden Aşırı Tepki Verir?
Alerji, vücudu korumakla görevli bağışıklık sisteminin polen, akar veya gıda gibi zararsız maddeleri tehdit olarak algılamasıyla meydana gelir. Duyarlı kişilerin bu alerjenlerle karşılaşması sonucunda histamin gibi kimyasal maddeler salgılanır. Bu durum burun akıntısı, hapşırma, gözlerde kaşıntı, ciltte döküntü veya solunum sıkıntılarına yol açar. Bazı vakalarda belirtiler hafif seyrederken, kontrol edilmeyen reaksiyonlar anafilaksi gibi hayati tehlike oluşturan durumlara kadar ilerleyebilir.
Evde ve Dışarıda Karşılaştığımız 10 Yaygın Tetikleyici
Solunum yollarından sindirim sistemine kadar geniş bir alanda reaksiyon başlatan etkenler çeşitlilik gösterir. Ağaç, çimen ve yabani ot polenleri özellikle mevsimsel alerjik riniti tetiklerken; yatak, halı ve kumaş yüzeylerde yaşayan evtozu akarları yıl boyunca süren şikayetlere sebep olur. Hayvan tüyünden ziyade deri döküntüsü ve tükürük proteinleri alerji yaparken, banyo ve bodrum gibi nemli alanlarda çoğalan küf sporları da solunum yollarını olumsuz etkiler.
Beslenme ve ilaç grubu da sık karşılaşılan kaynaklar arasındadır. Süt, yumurta, kuruyemiş ve deniz ürünleri gibi gıdalar ile penisilin benzeri antibiyotikler ciddi reaksiyonlar doğurabilir. Arı gibi sokucu böceklerin zehirleri, lateks içeren tıbbi malzemeler ve ev tozu ile havaya karışan hamam böceği parçacıkları da alerjik süreçleri başlatır. Öte yandan sigara dumanı ve keskin kokular gibi çevresel irritanlar belirtileri artırsa da her zaman klasik IgE aracılı alerji kapsamında değerlendirilmez.
Doğru Tanı ve Acil Durum Yönetimi
Şikayetlerin ortaya çıktığı ortam, mevsim ve maruziyet anlarının kaydedilmesi tetikleyicinin saptanmasına yardımcı olur. Deri prik testleri ve kan tahlilleri tanıyı destekler ancak test sonuçlarının klinik belirtilerle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Alerjenlerden korunmada nem kontrolü, özel kılıf kullanımı ve polen dönemlerinde dışarıda geçirilen sürenin kısıtlanması gibi yöntemler uygulanır. Nefes darlığı, boğaz ve dil şişmesi, baş dönmesi veya bayılma gibi anafilaksi belirtileri görüldüğünde ise zaman kaybetmeden acil tıbbi müdahale sağlanmalıdır.