Yıllar boyunca ebeveynlerin çocuklarına söylediği "O kutunun karşısında oturma, beynin eriyecek" uyarısı bilimsel bir gerçekliğe kavuştu. Yetişkinler üzerinde çeyrek asra yakın süren kapsayıcı bir araştırma, televizyon izleyerek harcanan saatlerin beyin yapısı üzerinde doğrudan olumsuz etkileri bulunduğunu gözler önüne serdi. 1,700'den fazla bireyin 24 yıl boyunca takip edildiği çalışmada, orta yaş döneminde yoğun televizyon izleyen kişilerin beyin hacimlerinde belirgin bir küçülme tespit edildi.
Küçülme Alzheimer Bölgelerinde Gerçekleşiyor
Araştırma verileri, tespit edilen beyin dokusu kaybının özellikle Alzheimer hastalığına karşı en hassas olan bölgelerde yoğunlaştığını gösteriyor. Sürekli ve kesintisiz televizyon izlemenin, ilerleyen yaşlarda bilişsel gerilemeyi hızlandıran hücresel hasarlara zemin hazırladığı saptandı.
Erkeklerin Beyni Daha Çok Etkileniyor
Çalışmada elde edilen ve bilim insanlarını da şaşırtan en dikkat çekici bulgulardan biri gender farkı oldu. Televizyon izleme alışkanlığı ile beyin hacmindeki küçülme arasındaki bağlantı, erkeklerde kadınlara kıyasla çok daha güçlü çıktı. Uzmanlar bu durumu; kadınların oturma sürelerini gün içinde daha sık bölmelerine ve izleme aralıklarını kısa tutmalarına bağlıyor. Erkeklerin ise uzun süren spor müsabakaları ve filmler nedeniyle koltukta çok daha uzun ve hareketsiz süreler geçirdiği vurgulanıyor.
Oturmak Değil, Pasif Oturmak Tehlikeli
Güney Kaliforniya Üniversitesi araştırmacıları, tıp dünyasının yıllardır sadece "kaç saat oturulduğuna" odaklandığını, ancak asıl kritik parametrenin "otururken ne yapıldığı" olduğunu ifade ediyor. Televizyon izlemek zihinsel açıdan tamamen pasif bir eylem kabul edilirken; masa başında çalışmak, bulmaca çözmek, e-posta yanıtlamak veya okumak gibi zihinsel efor gerektiren aktiviteler beyni koruyor. Bu tür zihinsel uyaranlar, beynin yaşlanmaya karşı direncini artıran "bilişsel rezerv" mekanizmasını aktif tutuyor.
Egzersiz Yapmak Bile Etkiyi Tamamen Silmiyor
Araştırmanın bir diğer çarpıcı sonucu ise düzenli egzersiz yapsanız dahi uzun süre televizyon izlemenin yarattığı tahribatın tamamen ortadan kalkmaması oldu. Uzmanlar, ekran karşısında saatler geçiren bireylere beyin sağlığını korumak adına sık sık ayağa kalkarak ara vermelerini ve zihni aktif tutacak hobilere yönelmelerini tavsiye ediyor.