2025–2030 dönemi Amerikan Beslenme Rehberi’nin proteini beslenme piramidinin üst sıralarına çıkarması, sosyal medya platformlarında yanlış bir algının doğmasına yol açtı. Özellikle masa başında çalışan ve sedanter bir yaşam süren bireylerin kas yapmak veya kilo vermek amacıyla protein tozlarına ve yüksek proteinli barlara yönelmesi, bilim insanlarını alarm durumuna geçirdi. ABD’de yayımlanan ve 350’den fazla makalenin incelendiği kapsamlı bir bilimsel çalışma, kontrolsüz protein tüketiminin vücutta biyolojik hasarlara yol açabileceğini kanıtladı.
"İhtiyaç Fazlası Protein Kasa Dönüşmüyor"
Araştırma sonuçlarını değerlendiren fonksiyonel tıp diyetisyeni ve fitoterapist Uzm. Dyt. Serpil Uzunok Doğan, "Ne kadar çok protein, o kadar sağlık" düşüncesinin büyük bir yanılgı olduğunu ifade etti. Egzersiz yapmayan bireylerde alınan fazla proteinin kas yapımına katkı sağlamadığını vurgulayan Doğan, "Profesyonel bir sporcu ile hareketsiz çalışan birinin protein ihtiyacı bir tutulamaz. Spor yapmayan kişide fazla protein vücutta kasa dönüşmez, aksine metabolizma üzerinde ciddi bir yük oluşturur" uyarısında bulundu.
Biyolojik Yaşlanmayı Hızlandırıyor, Böbrekleri Yoruyor
Cell Press Blue dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, protein alımının dengeli seviyelere çekilmesi hücresel hasarı sınırlandırarak yaşlanmayı yavaşlatıyor ve iltihaplanmayı azaltıyor. Gereğinden fazla protein tüketiminin hücresel büyüme mekanizmalarını aşırı uyararak obezite ve kronik hastalıklara zemin hazırladığı kaydedildi. Ayrıca yüksek protein yükünün özellikle kronik böbrek hastalarında böbrek fonksiyonlarını riske attığına dikkat çekildi.
Günlük Doğru Protein Miktarı Ne Kadar?
Uzmanlar, protein takviyelerinin sosyal medya akımlarıyla değil, uzman hekim veya diyetisyen kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguluyor. Sağlıklı bir yetişkinin günlük protein ihtiyacı kilogram başına ortalama 0,75 - 0,8 gram olarak hesaplanıyor. Bu doğrultuda:
- 60 kg ağırlığındaki bir kadın için: Günde yaklaşık 45 gram,
- 75 kg ağırlığındaki bir erkek için: Günde yaklaşık 55-60 gram protein yeterli kabul ediliyor.
Proteinin öncelikle doğal hayvansal ve bitkisel gıdalardan karşılanması gerektiği, takviye gıdalara ise yalnızca yoğun sporcular veya özel sağlık durumu olan bireylerde başvurulması gerektiği hatırlatılıyor.