Global dünyada hem hekim hem de nitelikli hekim iş gücü eksiği var.
Şehirler büyüdü, bir ucundan diğer ucuna taşıt aracı olmadan gitmek mümkün değil.
Birde trafik eklenince Bakırköy’den Ataşehir’e gitmek bir dert
Hasta hakları çerçevesinde hekime ulaşmanın kolaylaşması da bir politika aslında.
Evet, geçmişte yasalarda da hekimin birçok yerde muayenehane açması yasak.
Lakin Sağlıkta Dönüşüm Programı sonrası yapılan yasalarda da bir kısıtlama yok gibi.
Bir de hekime başvuru bir gelişmişlik oranı olarak düşünüldüğünde,
Neden olmasın hekimin ayni şehirde iki yerde muayenehane açması?...
Çok da karmaşık değil süreç hatta Türk Tabipler Birliğindeki görüş yazılarına bakılırsa kendi içinde mantığını da geliştirmiş süreç.
Öncelikle 1219 sayılı yasadaki değişimle başlayalım…
I. “Mütaaddit” yerlerde muayenehane açma yasağı tıp hekimlerinde var mı?”
Evet, 1219 sayılı yasanın 12. Maddesinde bir yasak var,
• “Bir tabibin, ikametgahı müstesna olmak üzere mütaaddit yerlerde muayenehane açarak icrayı sanat etmesi memnudur.”
Lakin bu yasak 2010 yılında 5947 sayılı torba yasada değişikliğe uğramış.
Mütaaddit yerlerde çalışma yasağı 1219 sayılı yasanın 43 maddesi ile diş hekimlerinde var…
Ve günün gereklerine uygun olarak hekimin birden fazla yerde çalışmasına izin verilmiş.
Yasanın 12. Maddesindeki 3 farklı bende uygun olarak hekim, birden fazla yerde çalışabilir.
Ve 12. Maddenin 2. Paragrafı c) bendinde de muayenehaneler tanımlı;
• “c) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan özel sağlık kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan vakıf üniversiteleri, serbest meslek icrası” denilmek suretiyle
Muayenehanesi olan hekim; SGK ile anlaşmalı olmayan bir özel hastane de daha çalışabilir.
Bu yasanın bu maddesinde 2025 yılında 7557 sayılı yasa ile yapılan değişimle de “Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde ve ikinci fıkranın her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla en fazla iki sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilir” hükmü ile hekimin iki sağlık kurum ve kuruluşunda çalışmasına izin verilmiş.
II. Muayenehaneler, bir sağlık kuruluşu mudur?
Muayenehaneler, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik kapsamında tanımlı olup;
• (I) bendi “Sağlık kuruluşu: Tıp merkezi, poliklinik, fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesi ile muayenehaneyi,” diyerek tanımlıdır.
Öyleyse muayenehane, bir sağlık kuruluşudur…
Muayenehaneler ile ilgili farklı bir alt düzenleme de yoktur.
Geldik, kritik soruya…
• Muayenehane bir sağlık kuruluşu ise ve
• Hekimler yasadaki tanımı ile en fazla iki sağlık kurumunda çalışabiliyorsa ve
• Muayenehaneler de yasanın 12. Maddesi C) bendinde tanımlı ise;
Bir hekim; muayene saatleri / çalışma saatleri çakışmamak kaydıyla aynı ilde iki farklı adreste muayenehane açabilir mi?....
III. Türk Tabipler Birliği açısından mümkün mü? Diye de bakmak lazım…
6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasında “Özel kurum ve işyeri tabipleri; çalıştıkları yerlerin sağlık hizmetlerinin başka bir yerde ikinci bir görev yapmalarına elverişli bulunduğu tabip odaları idare heyetince kabul edilmedikçe her ne suretle olursa olsun, diğer bir kurum ve işyerinin tabipliğini alamazlar.” denilmek suretiyle, her türlü ikinci işin yapılabilmesi tabip odası onayına bağlı kılınmıştır.
2010 yılında 1219 sayılı yasanın 12. Maddesi ile hekimlere birden fazla yerde çalışma hakkı tanınmasını müteakip TTB tarafından Tabip Odalarına gönderilen 1689/2011 sayı ve 07.12.2011 tarihli, kanun değişikliği ile de uyumlu uygulama yazısı var. Bu yazı ile TTB değişikliği kabul etmiş ve işleyiş açısından da uygulanması gereken usulü de belirtmiştir.
• “Bu düşünceden hareketle, her iki tabip odası tarafından yapılan inceleme sonucunda birden fazla oda bölgesinde çalışma onayı verilmesi halinde, hekimin ilk serbest çalışmasının bulunduğu tabip odasındaki üyeliği devam edecektir.
• İkinci işin yürütüldüğü tabip odasında ise, bu hekimler üzerinde mesleki denetimin sağlanabilmesi gereği de gözetilerek, üyelik işlemleri özel kurallara tabi olan asker hekimler, hekim olmadıkları halde Tıpta Uzmanlık Tüzüğü'ne göre uzman olmuş veteriner, bakteriyolog, biyokimya, vb. laboratuar uzmanları ile Türk soylu yabancılar ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarında olduğu gibi, kayıtları ayrı bir kütükte tutulmalı ve seçme- seçilme hakları bulunmadığı şerhi düşülmelidir.
Bu kişilere, istekleri halinde, tabip odasında kayıtları bulunduğu bilgisini içeren “kayıt belgesi” verilebilecektir.”
Demek ki hekimin farklı yerlerde çalışabilmesine Türk Tabipler Birliği ’de izin vermiştir.
Yine ayrıca günümüzdeki 6023 sayılı kanunun 5. Maddesinin bugünkü haline bakalım.
• Madde 5 – (Değişik: 11/12/1957 - 6909/1 md.):
(Mülga fıkra:15/11/2018-7151/11 md.)
(Mülga fıkra:15/11/2018-7151/11 md.)
(Mülga fıkra:15/11/2018-7151/11 md.)
(Değişik: 7/6/1985- 3224/49 md.) Gerek tabipler ve gerekse bunları istihdam eden bilumum daire, müessese ve işyerleri, tayin, nakil, işten ayrılma ve sair suretlerle hasıl olan değişiklikleri en geç 15 gün zarfında mahalli tabip odalarına bildirmeye mecburdurlar.
Kanundaki maddenin son hali bu, mevzuat.gov.tr sitesinden son halini kontrol edebilirsiniz…
Bu değişim 05.12.2018 /30616 sayılı Resmî Gazetede yayınlanmış.
Özetle ilgili maddedeki “kısıtlamayı düzenleyici” hükümde kaldırılmıştır.
• IV. İkinci muayenehane açılamayacağına, Yargıdan tescil…
Evet, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu Esas:2003/33 Karar:2003/639 sayılı bir kararı var. Bu karar diş hekimleri için 2003 yılında alınmıştır. Ve hala 1219 sayılı yasanın 43. Maddesinde diş hekimleri için mütaaddit yerlerde çalışma yasağı devam ediyor.
Kararı incelediğinizde 1219 sayılı yasa ile birlikte Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu ve Disiplin Yönetmeliğini birlikte yorumlandığını görmekteyiz.
Oysa diş hekimlerinin aksine bu tip bir kısıtlama, hekimlerle ilgili yasa da 2010 yılından bu yana yok ve bir hekimin iki farklı yerde çalışmasına izin var. Öyleyse bu Yargı Kararı da yorumlamaya çalıştığımız bu hususun dışında…. Lakin:
V. TTB Disiplin Yönetmeliğinde de birden fazla yerde muayenehane açma yasağı var:
TTB her ne kadar 07.12.2011 tarihli / 1689 sayılı yazısı ile hekimin birden fazla yerde çalışmasına uygun görüş verse de;
• TTB Disiplin Yönetmeliğinin 5. Maddesinde “birden fazla yerde muayenehane açmak ve çalıştırmak” fiiline meslekten geçici alıkoyma cezası olduğundan hareketle bu işin olamayacağını seslendirebilir.
Lakin hatırlanmalıdır ki tabiplik; “Tababet ve Şuabatı” sanatlarının tarzı icrasıdır, mesleğin serbest icrası ise işin özüdür, bu özde muayenehanedir.
• Tamda bu noktada işbu TTB Disiplin Yönetmeliği 28.04.2004 tarihlidir, hekimlerin iki ayrı sağlık kuruluşunda çalışma hakkı yasa ile 2010 yılında tanınmıştır.
• Ve daha da önemlisi bir hekimin iki ayrı sağlık kuruluşunda çalışmasına disiplin cezası yokken yasal hakkı olmasına rağmen iki ayrı yerde muayenehane açan hekime cezai uygulama da tezat değil midir?
Yasalar sonrası tezat oluşturan bu sorunu da Türk Tabipleri Birliği çözebilir…
Biliyoruz ki, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ile Sağlık Bakanlığı’nın “Sağlıkta Planlama” hakkı olmakla birlikte; Danıştay’a intikal eden planlama kapsamındaki (E.2023/832, K.2024/7141) bir dosya görüşünde “... bu hakkın, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması gerektiği...” De vurgulanan bir husustur. Öyleyse;
• Hekimin; en azından aynı ilde olmak, çalışma/muayene saatleri çakışmamak ve ilgili denetleyici idareye bildirmek yoluyla, şehirleşme trafik vb gibi kısıtlayıcı durumlarda hastaları avantajlı kılmak ve hekime daha kolay ulaşabilmeleri için iki ayrı adreste muayenehane açmasına izin verilebilir mi?...
• Muayenehane bir sağlık kuruluşu ise bu hekime tanınan bir hak değil mi?...
Hekimlerimizden bu çelişkiyle alakalı aldığım sorular artınca; hastalarımıza daha kolay bir hizmet sunumu yapabilmek adına, düzenleyici otoritenin yasa ile tanımlı sağlıkta planlama hakları saklı kalmak şartıyla, düşündürmek, tartışmak, geliştirilebilmesi adına farkındalık oluşturmak için “daha iyi” ne olabilir düşüncelerime dayalı yorumlamadır.
Yasalar ile verilen hakların farklı bir yasa da kısıtlaması yoksa ve Anayasal çalışma özgürlüğü ile evrensel hasta hakları birlikte düşünüldüğünde, alt düzenleyici normlar ile yasanın sınırlarının kısıtlanamayacağından hareketle, analizini yapmaya çalıştım.
Görüşleriniz bekliyoruz. Saygılarımla
Dr. Feza Şen - Hekim / MSc Sağlık Yönetimi
0532 277 88 27 / https://www.fezasen.com/
Kaynaklar:
I. Tababet Ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun
II. 6023 Türk Tabipler Birliği Kanunu
III. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik
IV. TTB Disiplin Yönetmeliği
V. https://www.ttb.org.tr/yazisma_goster.php?Guid=effb53b4-8840-11e7-8318-948af52f0cac
VI. https://www.tdb.org.tr/icerik_goster.php?Id=487
Sağlık Aktüel - www.saglikaktuel.com
YASAL UYARI: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Sağlık Aktüel’e (www.saglikaktuel.com) aittir. İzin alınmadan aktif bağlantı kurulsa bile içerik kullanılamaz. Yapılan alıntılar için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 36. maddesi uyarınca yasal işlem uygulanacaktır.
