Trigliserit Neden Yükselir?
Tedaviye başlamadan önce yüksekliğin altındaki temel faktörün saptanması gerekir. Trigliserit seviyesini en çok artıran etkenler şunlardır:
- Fazla kilo ve bel çevresi obezitesi
- Kontrolsüz diyabet ve insülin direnci
- Fazla alkol, ilave şeker ve rafine karbonhidrat tüketimi
- Hipotiroidi, böbrek/karaciğer hastalıkları ve genetik bozukluklar
Seviyeye Göre Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Beslenme
Trigliserit değerinin büyüklüğü uygulanacak beslenme ve yaşam tarzı stratejisini doğrudan değiştirir:
- Kilo Yönetimi: Vücut ağırlığının yüzde 5-10’unun kaybedilmesi, trigliserit düzeyinde yaklaşık yüzde 20-30 azalma sağlar.
- Şeker ve Karbonhidrat Kısıtlaması: Vücut fazla karbonhidratı trigliseride dönüştürür. Şekerli içecekler, tatlılar ve rafine gıdalar sınırlandırılmalıdır.
- Alkol Kontrolü: 150-499 mg/dL aralığında alkolün en aza indirilmesi, 500 mg/dL üzerindeki seviyelerde ise pankreatit riskine karşı tamamen bırakılması önerilir.
- Ciddi Yükseklik (1000 mg/dL ve Üzeri): Çok düşük yağ içeren özel diyet, rafine karbonhidrat ve şekerin tamamen kesilmesi hayati önem taşır.
Medikal Tedaviler ve Yeni Nesil APOC3 İlaçları
- Trigliserit seviyesine ve kardiyovasküler riske göre ilaç seçenekleri farklılık gösterir:
- Statinler ve Fibratlar: Statinler öncelikli olarak kardiyovasküler riski azaltırken, fenofibrat gibi ilaçlar 500-1000 mg/dL ve üzeri değerlerde pankreatit riskini düşürmek için kullanılır.
- Reçeteli Omega-3 ve İkosapent Etil: Standart balık yağlarından farklı olarak yüksek doz reçeteli ürünler ve ikosapent etil, uygun hastaların kalp-damar riskini yönetmede tercih edilir.
- APOC3 Hedefli Yeni Tedaviler (Olezarsen ve Plozasiran): 2026 itibarıyla gündeme gelen bu yeni nesil tedaviler, APOC3 proteinini hedef alıyor. Olezarsen ailesel şilomikronemi sendromunda onay alırken; plozasiran, Faz III çalışmalarında genetik kaynaklı çok yüksek trigliserit hastalarında ortanca yüzde 80'e varan düşüşler sağladı.