AIDS, kesin tedavisi olmayan hastalıktır

AIDS'E YAKALANMAMAK İÇİN KORUNMALI CİNSEL YAŞANTI
Tüm dünyanın en büyük sağlık sorunu olan AIDS'ten dolayı ölümler her geçen gün artıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün verileri ise, hastalığın korkutucu boyutlarını gözler önüne seriyor. Çünkü bu veriler 2008 yılı itibariyle yaklaşık 34 milyon kişiye o ya da bu şekilde HIV virüsünün bulaştığını ortaya koyuyor. Cinsel ilişki ve kan transferiyle bulaşan AIDS'in kesin bir tedavisi de yok.

Acıbadem Adana Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Aylin Dalkıran, dünya AIDS günü nedeniyle açıklama yaptı. Uzm. Dr. Dalkıran, HIV enfeksiyonunun en ileri hali olan AIDS ile ilgili merak edilen sorulara yanıt verdi.

HIV ve AIDS NEDİR?
İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV), bağışıklık sistemi hücrelerini enfekte ederek onları harap eden veya fonksiyonlarını bozarak etkisiz hale getiren bir retrovirüstür. Enfeksiyon ilerledikçe, bağışıklık sistemi zayıflar ve kişi giderek enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale gelir. HIV enfeksiyonunun en ileri hali ‘’kazanılmış bağışıklık yetmezliği sendromu’’ yani AIDS denen tablodur. HIV virüsü ile enfekte olmuş bir kişide AIDS tablosunun ortaya çıkması ortalama olarak 10-15 yıl alır. Antiretroviral ilaçlarla bu süre günümüzde daha da uzayabilmektedir.

AIDS NASIL BULAŞIR?
HIV anal veya vaginal yolla korunmasız cinsel ilişki, virüs ile kontamine olmuş (bulaşmış) kan nakli, kontamine enjektör kullanımı ve enfekte bir anneden gebelik veya doğum sırasında veya sonrasında emzirme süresince fetusa bulaşma şeklinde bulaş yollarına sahiptir.

HIV İLE İLİŞKİLİ HASTALIK TABLOSU NE KADAR ZAMANDA GELİŞİR?
HIV ile enfekte bir bireyde AIDS tablosunun ne kadar zamanda gelişeceği bireysel farklıklıklara bağlı olarak değişir. Tedavi edilmediğinde HIV ile enfekte olmuş bireylerin büyük kısmında HIV ile ilişkili hastalık tablosu 5-10 yıl içerisinde gelişir. Bununla birlikte, HIV enfeksiyonu ve AIDS tanısı arasındaki süre 10-15 yıl hatta bazen daha da uzun olabilir. Anti-retroviral tedavi (ART), enfekte bireyin dolaşımındaki viral yük miktarını azaltarak hastalığın ilerlemesini daha da yavaşlatabilir.

AIDS OLAN KİŞİLERİ TEHDİT EDEN ENFEKSİYON HASTALIKLARI NELERDİR?
HIV/AIDS ile yaşayan bireylerin en sık karşılaştığı ve hayatı tehdit eden enfeksiyon hangisidir diye bakıldığında, her yıl 250 bin civarında HIV ile enfekte hastanın Tüberküloz hastalığına bağlı olarak hayatını kaybettiği bilinmektedir. Verem hastalığı Afrika’daki AIDS’li hastaların başlıca ölüm sebebi olup tüm dünyada da bu hastaların önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alır.

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ VERİLERİNE GÖRE BLANÇO NEDİR?
DSÖ verilerine göre tüm dünyada 2008 yılı sonu itibariyle 33,4 milyon insanın HIV ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir. Aynı yılda, 2,7 milyon insanın HIV ile yeni enfekte olduğu ve 280 bini çocuk olmak üzere toplam 2 milyon insanın AIDS nedeniyle yaşamını yitirdiği bildirilmiştir. Aynı verilere göre, HIV enfeksiyonlarının üçte ikisinin Sahra altı Afrika’da bulunduğu öğrenilmiştir.

AIDS'İN KESİN TEDAVİSİ VAR MIDIR?
HIV enfeksiyonunun kesin bir tedavisi yoktur. Ancak antiretroviral tedaviye iyi uyum ve tedavinin sürekliliği, vücuttaki HIV enfeksiyonunun seyrini yavaşlatabilmektedir. Ayrıca düşük gelirli ülkelerde bile, mevcut tedavilerle HIV ile yaşayan insanların produktivitesi uzunca süreler korunabilmektedir.

İLAÇLAR PAHALI MIDIR?
Günümüzde, 2009 yılı sonu itibariyle, orta ve düşük gelirli ülkelerde yaklaşık 5,2 milyon insan antiretroviral tedavi almaktadır. Antiretroviral ilaçlar, HIV enfeksiyonunun önlenmesi ve tedavisi için kullanılan ilaçlar olup virusun vücutta çoğalmasını durdurarak veya bozarak etki gösterirler. 2003 yılına kadar, ilaçların yüksek maliyeti, sağlık hizmetlerinin yetersiz alt yapısı ve finans kaynaklarının eksikliği nedeniyle özellikle dar gelirli ülkelerde ilaçlara erişim, tedavinin geniş çapta ve kombine kullanımına belirgin kısıtlama getirmekteyken, son yıllarda politik ve finansal taahhütler HIV tedavisinin ulaşılabilirliğini arttırmıştır.