Büyük tartışmalara yol açan bu yeni sisteme göre, eğitim ücretleri devlet tarafından karşılanan asistan doktorlar, programa kabul edilirken kritik bir taahhüt vermek zorunda kalacak. Genç hekimler, uzmanlık eğitimlerini başarıyla tamamladıktan sonra sağlık çalışanı sıkıntısı yaşanan taşra bölgelerinde tam beş yıl boyunca görev yapmayı kabul ettikleri bir sözleşmeye imza atacaklar.
Genç Doktorlar Karara Tepkili: "Önlem Popülist"
Litvanya Genç Doktorlar Derneği Başkanı Laurynas Maciulevičius, alınan bu kararın popülist bir yaklaşım olduğunu belirterek yasaya sert tepki gösterdi. Amaç kırsal bölgelerde sağlık hizmetine erişimi güvence altına almak olsa da, bu yöntemin hekimlerin neden taşrada çalışmayı tercih etmediği sorusuna yanıt vermediğini savundu. Genç hekimlerin haklarını korumak amacıyla konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşımaya hazırlanan dernek, bölgelerin ihtiyacının zorla gönderilen doktorlar değil, kalmak isteyecekleri cazip bir sistem olduğunu vurguladı. Muhalefetteki liberal kanat da baskıcı politikaların ters tepeceğini ve genç doktorları ülkeden göç etmeye zorlayacağını savunarak bireysel özgürlüklerin zedelendiğini iddia etti.
Alternatifler Kısıtlı, Doktor Açığı Kapıda
Yasanın öncülerinden sosyal demokrat Orinta Leiputė ise bu düzenlemenin bir zorunluluk değil, tamamen bir tercih imkanı olduğunu öne sürdü. Genç hekimlerin beş yıllık taahhütte bulunmadan da var olan eski kadrolara veya devlet tarafından finanse edilmeyen programlara başvurabileceğini belirten Leiputė, sistemin özgürlükçü olduğunu savundu. Ancak madalyonun diğer yüzünde, ülke genelindeki 385 devlet kadrosundan yalnızca 20'sinin mecburi hizmet şartı içermemesi, genç hekimlerin bu kontenjanlara yerleşme ihtimalini neredeyse imkansız hale getiriyor. Litvanya'nın 2032 yılına kadar yüzlerce aile hekimi, iç hastalıkları uzmanı ve çocuk doktoru açığıyla karşı karşıya kalacağı öngörülürken, bu adımın taşradaki "tıbbi çölleri" ortadan kaldırmak için ek burslar ve konut yardımları gibi diğer teşviklerle destekleneceği açıklandı.
Avrupa'daki Farklı Sağlık Stratejileri
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, Avrupa'nın genelinde benzer sağlık personeli krizleri yaşanırken her ülke farklı stratejiler geliştiriyor. Finlandiya, tıp eğitimi kontenjanlarının coğrafi dağılımını düzenleyip, hemşirelerin yetkilerini genişleterek ve ücra bölgelerdeki hekimlere daha yüksek ücret ile esnek çalışma modelleri sunarak gönüllü yerleşimi özendiriyor. Komşu Letonya ise tıp fakültesi girişlerinde kırsalda çalışmayı taahhüt eden adaylara öncelik tanırken, taşrada görev yapan doktorlara aylık primler, yüksek kişi başı ödemeler ve mesleki gelişim fonları gibi güçlü mali destekler sağlıyor. Litvanya'da büyük tartışma yaratan mecburi hizmet modelinin ise 2027 yılından itibaren resmen yürürlüğe girmesi bekleniyor.
