EKMUD Zoonotik Hastalıklar Çalışma Grubu, 25 Nisan Dünya Sıtma Günü kapsamında yayımladığı açıklamada, sıtmanın küresel ölçekte halen ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu bildirdi. Özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygın görülen hastalığın, enfekte dişi Anopheles sivrisineklerinin ısırmasıyla bulaştığı ifade edildi.
Sahra altı Afrika'nın yanı sıra Asya ve Güney Amerika'da sıtmanın önemli bir sağlık tehdidi olmaya devam ettiği kaydedildi.
En ölümcül tür Plasmodium falciparum
Sıtmaya, Plasmodium cinsi parazitler neden oluyor. İnsanlarda hastalık yapan beş farklı tür bulunurken, en ağır seyreden ve ölümlerle en sık ilişkilendirilen türün Plasmodium falciparum olduğu belirtildi.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 282 milyon sıtma vakası görüldü. Hastalık nedeniyle yaklaşık 610 bin kişi yaşamını yitirdi. En yüksek risk grubunu ise beş yaş altı çocuklar ve gebeler oluşturuyor.
Türkiye'de yerli bulaş yok, risk devam ediyor
Türkiye'de sıtma, uzun yıllardır uygulanan etkili sürveyans, vektör kontrolü, erken tanı ve tedavi programları sayesinde yerli bulaş açısından elimine edildi.
Ancak düzensiz göç hareketleri, iklim değişikliği, ülkenin subtropikal kuşakta bulunması ve anofel sivrisineklerinin varlığı nedeniyle riskin tamamen ortadan kalkmadığı vurgulandı. Türkiye'de bildirilen vakaların büyük bölümünü, endemik bölgelere seyahat sonrası görülen ithal vakalar oluşturuyor.
Belirtiler seyahatten sonra ortaya çıkabiliyor
Sıtmanın kuluçka süresi genellikle 7 ila 30 gün arasında değişiyor. Hastalık ateş, titreme, terleme, baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik ve kas ağrısıyla kendini gösterebiliyor.
Ağır vakalarda ise bilinç değişikliği, nöbet, nefes darlığı, sarılık, böbrek yetmezliği, ağır kansızlık ve kanama gibi ciddi tablolar gelişebiliyor.
Korunma hayati önem taşıyor
Uzmanlar, sıtmadan korunmak için insektisit emdirilmiş cibinlik kullanımı, sinek kovucu ürünler, koruyucu giysiler ve riskli bölgelere seyahat edenler için koruyucu ilaç kullanımını öneriyor.
Son yıllarda geliştirilen sıtma aşıları da özellikle çocuklarda önemli bir koruma sağlıyor.
Seyahat sonrası ateş ciddiye alınmalı
Endemik bölgelere seyahat eden kişilerin, dönüş sonrası gelişen ateş şikayetini mutlaka sağlık kuruluşunda değerlendirmesi gerekiyor.
Uzmanlar, yurt dışı seyahatleri öncesinde aşı ve koruyucu ilaç planlamasının yapılmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
