Vajinismus nedir ve neden oluşur?

Vajinismus nedir ve neden oluşur?

Vajinismus, vajinanın ön-ilk üçte birlik kısmında cinsel ilişkiye izin vermeyecek biçimde istemsiz kasılmaların oluşmasıdır. Vajina girişini çevreleyen kas tabakası aynı zamanda vajina açıklığını da kontrol ettiğinden, bu kasın istemsiz olarak kasılması, cinsel ilişki sırasında penisin vajinaya girişini tamamen engelleyebilir.

Vajinismus primer olarak cinsel hayatın başından itibaren oluşabileceği gibi, bazı durumlarda cinsel hayatın ilerleyen dönemlerde başka sorunlara bağlı olarak sekonder de oluşabilir. Ancak ülkemizde özellikle partnerli cinsel hayatın ilk başından itibaren oluşan primer vajinismus sık görülmektedir. Aile ve sosyal çevreden gelencinsellikle ilgili kısıtlayıcı ve korkutucu mesajlar, cinsellikle ilgili şehir efsaneleri, cinsel konuların tabu kabul edilmesi ile cinsel bilgisizlik vajinismus probleminin ana nedenleri arasındadır. Kadın ve erkek anatomisini, cinsellik fizyolojisini bilmeyen kişilerde sorun fazlalaşır. İlk ilişkide canının acıyacağını düşünen ve kanama olacağı korkusuyla ilişkiye adım atan kadınlarda, kaygı, korku ve utanma nedeniyle ilişkiye izin vermeyecek ölçüde kasılmalar görülebilir. Bazı durumlarda hasta böyle bir sorun yaşadığına şaşırabilir.

Ülkemizde vajinismus, kızlık zarı ve ilk gece korkusu yoğun olarak yaşanıyor. Avrupa Cinsel Sağlık Birliği'ne bağlı, Aile Sağlığı Araştırma Derneği'nin 0212 282 01 01numaralı ücretsiz ve isim sorulmayan danışma hattına gelen aramalarda ilk gece korkusu ve vajinismus Türk kadınlarının en merak ettiği ve sorun yaşadığı konuları oluşturuyor. Yapılan çeşitli bilimsel araştırmalarda da vajinismusun Türkiye'de en sık rastlanan kadın cinsel sağlık problemi olduğu gösterilmiştir.

Ancak vajinismus da tüm diğer cinsel sorunlar gibi tabu kabul ediliyor. Pek çok hasta ne partneriyle ne de yakınlarıyla sorununu paylaşamıyor. Hatta bu sorunu bir tek kendisinin yaşadığına inanıyor. Sorunun psikolojik olduğu, zamanla geçeceği zannediliyor. Bu durumda doktora başvurmakta da uzun bir zaman geçiyor.

Oysa vajinismus kesinlikle tedavi edilebilir ve tedavi edildiğinde de bir daha tekrarlamayan bir cinsel sağlık sorunudur. Birçok hastada tedavi süreci beklenenden çok daha hızlı gerçekleşmektedir.

Önemli olan vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmak ve gerekli tedaviyi almaktır. Böylece cinsel sorunlar büyümeden ve ilişkinizi etkilemeden çözüme kavuşmuş olursunuz.

Vajinismus nasıl tedavi edilir?

Vajinismus tedavisindeki ilk adım vakit kaybetmeden bir uzmana veya cinsel konularda uzmanlaşmış bir ekibe başvurulmasıdır. Sorunun kendiliğinden çözüleceğini düşünerek yıllarca beraberlik yaşayamayan birçok çift vardır. Bu nedenle beklemeden, vakit kaybetmeden, partnerinizle/eşinizle birbirinizi suçlamadan bir uzmana başvurmanız büyük önem taşır.

Vajinusmus tedavisinde amaç, cinsel ilişkiye giremeyen, ilişkiden korkan ya da cinsel ilişkiyi yaşamış olsa bile acı duyan, kasılmalar yaşayan ve tatmin olamayan kadınlar için cinselliğin tüm safhalarını keyifli hale getirmektir. Cinsel ilişkiyi mekanik bir beraberlik şeklinde hedeflememek gerekir. Duygusal, psikolojik ve fiziksel tatmin oluşturacak bir cinsel hayata ulaşmak asıl amacınız olmalıdır.

Vajinismus tedavisinde ilk adım cinsel bilgi eksikliğini tamamlamaktır. Sorununuzun neden kaynaklandığını, var olan cinsel korkularınızı, bu sorunun ilişkinizde yarattığı problemleri mutlaka uzmanınızla konuşmalısınız. Tedavide cinsel ilişkiye pozitif bir yaklaşım sağlanması, bilgi eksikliğinin kapatılması ve davranışsal tedaviler ile uyarılmanın öğretilmesi hedeflenir. Her ödevle keyif alan hasta, vücudunu tanımaya başladıkça ve uyarılardan keyif almayı öğrendikçe, sürecin sonunda keyifli bir ilk ilişki deneyimine sahip olur.

Vajinismus tedavisi cinsel terapi teknikleri ile süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 6-10 görüşmede tedavi edilebilmektedir. Tedaviyi takip etme ciddiyeti, terapiden yararlanma miktarı, çiftin arasındaki iletişim seviyesi, ödevlere ayrılan süre ve daha pek çok faktör tedavi sürecini etkileyebilir. Ödev ve hazırlıklarınızı iyi tamamladığınızda bir hafta gibi kısa bir sürede bile önemli aşamalar kaydedebilirsiniz. Aynı zamanda hekiminiz kontrol, bilgilendirme ve eğitim amaçlı bir görsel muayene yapılmasını da isteyebilir.

Bunun yanında tüm cinsel sorunlarda çiftlerin birbiriyle iletişim halinde olması en önemli adımdır. Partnerlerin birbirine açık olması, sorunu paylaşmaları, birlikte çözüm aramaları önemlidir. Kendi istek ve arzularını anlatıp, karşısındaki kişinin beklentilerini anlamak cinsel sorunların çözülmesine yardımcı olur.

Vajinismus tedavisinde eşlerin katılımı şart mıdır?

Vajinismus tedavisinde eğer mümkünse çiftin birlikte değerlendirilmesi ve tedavi sürecini birlikte takip etmeleri çok önemlidir. Sonuçta cinsel sorunlar çiftin ortak problemidir. Vajinismus her iki partnerin de cinselliğini olumsuz olarak etkiler. Eşinizde de bu süreçte sertleşme sorunu, erken boşalma, cinsel isteksizlik gibi erkek cinsel fonksiyon sorunları oluşmuşsa, bu problemlerin de vakit kaybetmeden tedavi sürecine dahil edilmesi gerekir. Ayrıca pek çok erkek eşinde meydana gelen bu sıkıntının nedeni ve tedavisi hakkında bilgi sahibi değildir. Bu durum, eşlerde de özgüven eksikliği, konsantrasyon güçlüğü, kendini suçlama gibi psikolojik etkileşim gelişebilir. Dolayısıyla onların da konu hakkında doğru bilgilere sahip olmaları, merak ettikleri konuları uzmana danışmaları önemlidir. Tedavi sürecinde eşlerin katılımı tedavi başarısını oldukça yükseltmektedir.

Ayrıca pek çok erkek -özellikle ilk cinsel ilişki deneyimi olacaksa- kendini ispatlamak zorunda hissedip yoğun bir stres altına girer ve başarılı olup olamayacağı kaygısını yaşar. O güne kadar hiç sertleşme sorunu yaşamamış erkek, tedirginlik hisseder ve başarısızlık korkusuna kapılır. Performans endişesi de denilen bu durum erkekte sertleşme sorununa yol açabilir. İlk cinsel deneyim, sonraki cinsel yaşamda en önemli belirleyici etkenlerden biri olduğundan ilk ilişkisini başarısız yaşamış bir çiftin bu deneyimi bütün cinsel hayatlarına yansır. Tam da bu noktada eşin ve/veya çevrenin olumsuz etkisi, beklentileri karşılayamama hissi öz güvenin yitirilmesine sebep olur ve aylar boyu süren bir sertleşme sorununa zemin hazırlar. Eşin vajinismus sorunu da erkeğin var olan problemini şiddetlendirebilir. Bu durumda da mutlaka vakit kaybetmeden bir uzmanla görüşülmesi şarttır.

Vajinismus tedavisine ne zaman başvurmalısınız?

Vajinismus sorununda çoğu zaman çiftler yaşadıkları olumsuzları tek başlarına çözme yoluna gidip bir uzmana başvurmazlar. İlk girişimdeki başarısızlıklardan sonra genellikle sorunun geçici olduğunu ve çözüleceğini düşünürler. Oysa bir hafta kadar bekleyip sorunu kendi başınıza çözemiyorsanız vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmanız ve profesyonel yardım almanız gerekir.

Vajinismus tedavi edilmezse ne olur?

Kaliteli ve mutlu cinsellik bir ilişkideki ana mutluluk kaynaklarından biridir. Tüm cinsel problemlerde olduğu gibi vajinismusta da cinsel problemler zamanla ilişki kalitesini düşürür ve çiftin arasında çatışmalara yol açar. İlişki sorunu yaşayan çiftin ise cinsel problemleri de giderek çoğalır. Sonunda çift cinsellikten uzaklaşabilir, aseksüel bir evlilik olarak yıllarca devam edebilir.

Bazı durumlarda hasta ve eşleri kendi kendilerine deneme yanılma yöntemiyle öğrendikleri yollarla ilk ilişkiyi gerçekleştirse de çoğu zaman bu vajinismusun çözümü olmamaktadır. Pek çok kadında cinsel kasılma ve ağrı şikayetleri beraberlik yaşansa da devam eder. Bu da zaman içinde kadında cinsel isteksizlik ve cinsellikten kaçınma yaratıp, erkeğin cinsel tatminini düşürebilir. Dolayısıyla cinsel ağrı ve kasılma şikayetlerinde başarıyı sadece cinsel beraberlik olarak değerlendirmemek, her iki taraf için de keyifli ve tatminkar bir cinsellik olarak ele almak şarttır. Cinsel beraberlik yaşanmasına rağmen devam eden vajinismus tipi şikayetlerde de bu nedenle vakit kaybetmeden yardım almak gerekir.

Vajinismus sorunu için ne gibi önlemler almalısınız?

Cinsel eğitim hem ilk ilişkide hem de ilerleyen zamanda mutlu ve kaliteli bir beraberliğe giden yolda ilk adımdır. Evlenmeden önce veya ilk ilişki öncesinde cinsellik konusunda uzmanlaşmış bir uzman ile cinsel hayata dair merak edilen ve endişe duyulan tüm konuların paylaşılması gerekir. İnternet ya da basılı yayına başvurulacaksa, doğru bilimsel verilen ve bilgilerin olduğu kaynakların seçilmesi büyük önem taşır. Yine yakın çevreden alınan bilgilerin de bir bilgi süzgecinden geçirilmesi ve mutlaka şehir efsanelerinden uzak durulması gereklidir. İlk gece korkusu ve balayı empotansı önlenebilir cinsel sağlık sorunlarıdır. Eksik ve kulaktan dolma yanlış bilgilerde cinsel hayatınızı yönlendirmemelisiniz.

Vajinismus sonradan oluşabilir mi?

Vajinismus bazı enfeksiyonlar, ameliyatlar veya kimyasal maddeler gibi nedenlerle sonradan da gelişebilir. Aşırı heyecan, cinsel uyarılmada problemler, vajinal kayganlıkla ilgili sorunlar, cinsel isteksizlik, ilişki sorunları da vajinismus sebebi olabilir. Bazı hastalar ise cinsellikten keyif alamadıklarını, ilişkiye girebilmelerine rağmen zorlanıp acı hissettiklerini belirtirler. Bu durumda altta yatan hormonal ve anatomik nedenler araştırılarak kadının cinsel dokusunda bir hassasiyet ve ilişkiyi önleyecek lokal bir sebep olup olmadığı incelenir. Hormonal ve organik sebepler ortadan kaldırılınca, başarılı bir terapi süreciyle vajinusmusun tedavi edilebilir bir sağlık sorunu olduğu unutulmamalıdır.

Kadın Cinselliği Uzmanı
Dr. Ece Hattat