Güneşli yaz günlerinin D vitamini eksikliğini doğal yoldan tamamen giderdiği yönündeki yaygın inanış, Newcastle Üniversitesi İnsan Beslenmesi ve Egzersiz Araştırma Merkezi tarafından yapılan son bilimsel çalışmayla yeniden tartışmaya açıldı. Yaklaşık 300 kişinin bir yıl boyunca takip edildiği gözlemsel araştırmada, yaz mevsiminin belirli risk gruplarında D vitamini artışı sağlamada tek başına yeterli olmadığı tespit edildi.
Kıştan Yaza Oranlar Neredeyse Hiç Değişmedi
Aralık 2024 ile Ağustos 2025 tarihleri arasında kuzey İngiltere’de yaşayan 299 gönüllünün katılımıyla gerçekleştirilen çalışmada; 65 yaş ve üzeri bireyler ile 18 yaş üstü koyu tenli yetişkinlerin kan örnekleri incelendi. D vitamini takviyesi kullanmayan katılımcıların analiz sonuçlarına göre; yaşlı grubun yüzde 55'inde, koyu tenli grubun ise yüzde 72’sinden fazlasında D vitamini değerleri ideal sınırların altında kaldı. Araştırmanın en çarpıcı yönü ise kış aylarından yaz aylarına geçilmesine rağmen bu yetersizlik oranlarında anlamlı bir iyileşme gözlenmemesi oldu.
Yaz Güneşi Neden Herkeste Aynı Etkiyi Yapmıyor?
Bilim insanları bu durumun arkasında üç temel biyolojik ve çevresel neden yattığını belirtiyor:
- Yaşlanma Faktörü: İlerleyen yaşla birlikte cildin ultraviyole B (UVB) ışınlarını D vitaminine dönüştürme kapasitesi belirgin şekilde azalıyor ve yaşlılar açık havada daha az vakit geçiriyor.
- Cilt Pigmentasyonu (Melanin): Koyu ten rengini sağlayan melanin pigmenti, UV ışınlarını engelleyerek doğal bir koruma sağlasa da D vitamini sentezi için çok daha uzun süre güneşte kalmayı gerektiriyor.
- Coğrafi Konum ve Enlem: Yüksek enlemlerde bulunan bölgelerde UVB ışınlarının şiddeti yıl geneline yayılan bir düşüklük gösterdiği için yazın dahi yeterli sentez gerçekleşmeyebiliyor.
Kişiye Özel Risk Değerlendirmesi Şart
D vitamininin kemik sağlığı, kas fonksiyonları ve bağışıklık sistemi için kritik rol oynadığını hatırlatan uzmanlar, araştırmanın yalnızca başlangıçta D vitamini düşük olan takviyesiz kişileri kapsadığını belirterek sonuçların tüm topluma genellenemeyeceğini ekliyor. Ancak elde edilen veriler, özellikle yaşlılar ve koyu tenliler gibi risk gruplarında D vitamini ihtiyacının sadece yaz güneşine bırakılmaması gerektiğini, durumun kan testleri ve hekim kontrolünde takip edilmesinin önemini gösteriyor.
