Yaz aylarının gelmesiyle birlikte artan hava sıcaklıkları, toplumda genellikle sadece güneş çarpması veya halsizlik çerçevesinde değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, aşırı sıcakların beyin damar sağlığı üzerinde kalıcı hasarlar ve hatta ölümcül sonuçlar doğurabilecek büyük bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekiyor. Türkiye Beyin Damar Hastalıkları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Semih Giray, yüksek ortam sıcaklıklarının vücutta yarattığı fizyolojik değişimlerin inme (beyin damarlarının tıkanması veya kanaması) riskini doğrudan artırdığını vurguladı.
Sıcaklık Artışı Vücutta Nasıl Bir Zincirleme Reaksiyon Başlatıyor?
Yüksek sıcaklıkların vücudun hassas dengesini nasıl bozduğunu aktaran Prof. Dr. Semih Giray, terleme ile birlikte yaşanan sıvı ve mineral (elektrolit) kaybının damar sistemini ağır bir yük altına soktuğunu belirtti. Giray, sıcak havaların vücutta yol açtığı değişimleri şu sözlerle özetledi:
"Aşırı sıcaklar ve buna bağlı terleme, dolaşım sisteminde ani değişikliklere yol açarak kalp ve damar sistemi üzerinde ek bir stres yaratır. Bu fizyolojik dalgalanmalar; özellikle yüksek tansiyon (hipertansiyon), şeker hastalığı (diyabet), kalp ritim bozukluğu ve kalp-damar hastalığı olan bireyler ile daha önce inme geçirmiş kişiler için ciddi birer çevresel risk faktörüdür."
Uluslararası çapta yapılan bilimsel çalışmalara da atıfta bulunan Giray, sıcak hava dalgalarının yoğunlaştığı dönemlerde inme vakaları nedeniyle hastanelere yapılan acil başvurularda ve ne yazık ki ölüm oranlarında gözle görülür bir artış yaşandığını kaydetti.
İnmeden Korunmak İçin Alınması Gereken 4 Altın Önlem
Prof. Dr. Semih Giray, özellikle ileri yaş grubundaki bireylerin ve kronik hastalığı olanların yaz aylarını sağlıklı atlatabilmesi için hayati önem taşıyan temel önlemleri sıraladı:
- Susamayı Beklemeden Su Tüketin: Gün boyunca düzenli olarak sıvı alımına özen gösterin; vücudun alarm vermesini, yani susama hissinin oluşmasını kesinlikle beklemeyin.
- Kritik Saatlerde Güneşe Çıkmayın: Günün en sıcak ve güneş ışınlarının en dik açıyla geldiği saatler olan 11.00 ile 16.00 arasında doğrudan güneş altında bulunmaktan kaçının.
- Doğru Giysi Seçimi Yapın: Vücudun ısı dengesini korumasına yardımcı olan açık renkli, hafif ve cildin nefes almasını sağlayan kumaşlardan üretilmiş giysiler tercih edin.
- İlaç Düzeninizi Bozmayın: Kronik rahatsızlığı bulunan bireyler, hekimlerine danışmadan inme, tansiyon veya kalp ilaçlarının dozunu ya da saatini kesinlikle değiştirmemelidir.
"Zaman Eşittir Beyin": Belirtiler Görüldüğü An 112 Aranmalı
İnme vakalarında erken tanı ve hızlı müdahalenin hayat kurtardığını, kalıcı engellilik riskini ise minimuma indirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Giray, kritik belirtilere karşı uyardı. Yüzde ani gelişen asimetri (kayma/eğilme), kol veya bacakta güçsüzlük ya da his kaybı, konuşma bozukluğu (kelimeleri yuvarlama/anlaşılmaz konuşma) veya ani görme kaybı gibi semptomlar fark edildiği an, zaman kaybetmeden 112 Acil Sağlık Hizmetleri'nin aranması gerektiğinin altını çizdi.
Toplumu ileri yaştaki yakınları ve kronik hastalığı olan komşuları konusunda daha duyarlı olmaya davet eden Giray, "Yaz aylarında alınacak basit ancak etkili önlemlerle hem sıcak havanın olumsuz etkilerinden korunmak hem de inme riskini azaltmak mümkündür" diyerek sözlerini tamamladı.
