Avrupa’da İlaçlara Erişim Giderek Zorlaşıyor
Yeni ilaçlar ve yenilikçi tedaviler geliştirilmesine rağmen Avrupa genelinde hastaların bu ilaçlara erişiminde büyük farklılıklar yaşanıyor.
Avrupa İlaç Endüstrileri ve Birlikleri Federasyonu’nun (EFPIA) yayımladığı rapora göre, ilaçların Avrupa Birliği ülkelerinde kullanıma sunulma süresi uzarken kamu geri ödeme kapsamındaki erişim oranı da düşüş gösterdi.
Raporda, 2019 yılında ilaçların yüzde 42’sinin kamu geri ödeme sistemleri tarafından tamamen karşılandığı, 2025’te ise bu oranın yüzde 28’e gerilediği belirtildi.
Ülkeler Arasında Büyük Fark Var
EFPIA verilerine göre, Avrupa’da bir ilacın ruhsat alması ile hastaların erişimine açılması arasındaki ortalama süre 532 gün olarak hesaplandı.
Ancak ülkeler arasındaki farkın oldukça yüksek olduğu ifade edildi. Almanya’da hastalar yeni ilaçlara ortalama 56 gün içinde ulaşabilirken, Romanya’da bu sürenin 1201 güne kadar çıktığı kaydedildi.
İsviçre, Sırbistan, Avusturya ve Danimarka da yeni ilaçlara en hızlı erişim sağlayan ülkeler arasında yer aldı. Buna karşılık Romanya, Portekiz, Litvanya ve Hırvatistan’da bekleme sürelerinin çok daha uzun olduğu belirtildi.
Kuzey Avrupa Daha Avantajlı
Raporda, Kuzey ve Batı Avrupa ülkelerindeki hastaların yeni tedavilere ruhsat sonrası 100 ila 500 gün içinde ulaşabildiği ifade edildi.
Güney ve Doğu Avrupa ülkelerinde ise bu sürenin 500 ila 900 gün arasında değiştiği vurgulandı. Uzmanlar, sağlık bütçeleri ve geri ödeme politikalarındaki farklılıkların bu eşitsizlikte önemli rol oynadığına dikkat çekiyor.
Yenilikçi İlaçlarda Erişim Sorunu Büyüyor
Araştırmada özellikle yenilikçi tedaviler ve nadir hastalıklar için geliştirilen yetim ilaçlarda erişim sorunlarının daha belirgin olduğu kaydedildi.
EFPIA, 2021-2024 yılları arasında Avrupa İlaç Ajansı tarafından onaylanan 168 yenilikçi ilacı takip etti. Aynı dönemde Almanya’nın bu ilaçların 156’sını piyasaya sunduğu, Malta’da ise yalnızca 22 ilacın erişilebilir olduğu belirtildi.
Avusturya, İtalya ve İspanya yüksek erişim oranlarına sahip ülkeler arasında yer alırken, Letonya, Romanya ve Macaristan listenin son sıralarında bulundu.
Avrupa, ABD ve Çin’in Gerisinde Kalıyor
Raporda Avrupa’daki ruhsatlandırma süreçlerinin, özellikle ABD’ye kıyasla daha yavaş ilerlediği ifade edildi.
2021-2025 döneminde Avrupa İlaç Ajansı’nın 231 yeni etkin maddeyi onayladığı, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) 253, Çin’in ise 296 yeni maddeye onay verdiği kaydedildi.
Ayrıca 2016-2025 yılları arasında FDA tarafından onaylanan 526 ilacın 193’ünün halen Avrupa İlaç Ajansı’ndan onay almadığı belirtildi.
“Avrupa Ruhsat Süreçlerinde Geri Kalıyor”
EFPIA, Avrupa Komisyonu’nun ruhsat süreçlerini sadeleştirmeye yönelik çalışmalarına rağmen Avrupa’nın ilaç onay hızında küresel rakiplerinin gerisinde kaldığını belirtti.
Raporda, mevcut verilerin Avrupa’daki ruhsatlandırma farkının kısa vadede kapanmasının zor olduğunu gösterdiği ifade edildi.
