Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Fizyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Levent Öztürk, gece kentlerdeki suni aydınlatmalar ve elektronik cihazlardan yayılan mavi ışığın insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Son yıllarda aşırı aydınlatmanın ışık kirliliği haline geldiğini belirten Öztürk, son 8 yılda gece aydınlatma seviyesinin yaklaşık 2 kat arttığını söyledi. Aydınlatmanın sadece estetik bir unsur olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Öztürk, bunun çevresel ve sağlık açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
Işık kirliliği çevreyi de etkiliyor
Aydınlatma için kullanılan enerjinin yüksek karbondioksit emisyonuna yol açtığını belirten Öztürk, bu durumun çevre kirliliğini artırdığını dile getirdi.
Öztürk, ayrıca gece karanlıkta avlanan hayvanların aşırı aydınlatma nedeniyle avlanma fırsatı bulamadığını ve bunun bazı türler için yok olma riskini beraberinde getirdiğini söyledi.
“Endokrin kirletici” etkisi
Aşırı aydınlatmanın insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken Öztürk, ışık kirliliğinin artık bir “endokrin kirletici” olarak değerlendirildiğini belirtti.
Uyku kalitesinin bozulması ve sirkadiyen ritmin zarar görmesinin yanı sıra hormon sisteminin de olumsuz etkilendiğini ifade eden Öztürk, gece suni aydınlatmanın ciddi bir sağlık sorunu haline geldiğini vurguladı.
Öztürk, geçmişte ay ışığı ve yıldızlarla aydınlanan gecelerin yerini artık suni ışıkla kaplı gökyüzünün aldığını belirterek, “Son yıllarda yıldızlı gecelerimizi kaybettik diyebiliriz” dedi.
Mavi ışık ve depresyon ilişkisi
Cep telefonları ve LED aydınlatmalarla artan mavi ışık maruziyetine dikkat çeken Öztürk, özellikle gençler üzerindeki etkilerin kaygı verici olduğunu söyledi.
Gece saat 20.00’den sonra 4 saatten fazla mavi ışığa maruz kalmanın, adölesanlarda depresyon riskiyle ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar bulunduğunu aktaran Öztürk, gençlerde artan depresyon oranlarında bu etkinin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.
Gebelerde yapılan çalışmalarda da gece yüksek seviyede ışığa maruz kalmanın doğum öncesi depresyonla ilişkili bulunduğunu belirten Öztürk, hem dış ortam aydınlatmasının hem de iç mekandaki ekran kullanımının sağlık açısından risk oluşturduğunu söyledi.
Bilim insanlarını da etkiliyor
Suni şehir aydınlatmalarının yalnızca sağlık ve çevreyi değil bilimsel çalışmaları da etkilediğini belirten Öztürk, gökyüzü gözlemlerinin zorlaştığını ifade etti.
Atmosferde oluşan parlaklık nedeniyle düşük ışık yayan yıldızların görünmez hale geldiğini dile getiren Öztürk, şehirlerin büyümesiyle birlikte gözlemevlerinin de bu kirlilikten kaçmasının zorlaştığını kaydetti.
