Sindirim sistemi hastalarına beslenme önerileri

Bazen bir baharatı eklemek, bir çayı kesmek ya da pişirme tekniğini değiştirmek bile yıllardır süren kabızlık ya da gaz şikayetlerinin bitmesini sağlayabiliyor!

Medical Park Göztepe Hastane Kompleksi Beslenme ve Diyet Uzmanı Arzu Gökmen; İrritable Bağırsak Sendromu (İBS) yani spastik kolon, sinirsel kolit ve spastik kolit hastalarına beslenme formülleri verdi:

İBS’de birkaç şikayet bir arada olabiliyor mu?

Kesinlikle evet… Spastik kolon ya da İBS; bazen ishal, bazen kabızlık ve bazen de gaz şikayetleriyle kendini gösterebilir ya da birkaç şikayet aynı anda seyredebilir.

Aynı anda hem kabız hem ishal oluyorsa hasta ne yapmalı?

İBS’nin tedavisinde; ilk ve öncelikli tedavilerden birinin beslenme tedavisi olduğunu biliyoruz. Son yayınlara baktığımızda; bazı besinler ve bu besinlerde bulunan katkı maddeleri bu hastalığın ortaya çıkmasına sebep olduğunu ve her besinin ya da katkı maddesinin kişilerde bıraktığı etkinin farklı olabildiğini görüyoruz. Yani kişiden kişiye göre değişiyor. Örneğin; bir kişide ishale sebep olan bir besin, diğerinde kabızlık yapabiliyor. Herhangi bir besin, şikayeti başlatabiliyor.

KİŞİYE ÖZEL BESLENME

Beslenme tarzı bu şikayetlerin azalmasında etkili oluyor mu?

Evet; beslenme ve yaşam şeklindeki değişikliklerle hastalığın belirtilerini hafifletmek mümkün! Ya da tam aksine yanlış beslenmeye bağlı olarak hastanın hayatını altüst eden sindirim sistemi şikayetleri bir ömür boyu sürebilir. Bu yüzden tedavide beslenmeye yani diyete kesinlikle çok önem vermek gerekiyor.

Her İBS hastası aynı beslenme programını uygulayabilir mi?

Hayır; kesinlikle beslenme kişiye özel olmalı. Örneğin insanlar salatanın sağlıklı olduğunu düşünürler ama bazen sindirimleri için salata büyük orada gaz yapar. Bir hastamız 50 yıldır salata yiyor ve sağlıklı olduğunu düşünüyordu. Bir salatayı kestik, tüm gaz şikayetleri bitti. Hastanın tepkisi ‘aa bu muydu’ şeklinde oldu. Sadece çayı keserek bir hastanın bütün şikayetlerini bitirdiğimizi biliyorum. Dolayısıyla beslenmenin kesinlikle kişiye özel olması gerekiyor.

SPASTİK KOLON HASTALARI İÇİN BESLENMEDE 10 ALTIN KURAL!

1. AZ VE SIK YİYİN: Sindirim sistemi, bir anda miktarı çok olan yiyecekleri sindirmekte zorlanabilir. Bu nedenle az az ve sık sık yenmeli.

2. İYİ ÇİĞNEYİN: Yemeklerinizi iyi çiğneyin. Mekanik sindirimi dişler yapar; besinleri iyi çiğnemek, hem dişlerimizin hem de sindirim sistemimizin rahat çalışmasını sağlar.

3. KAHVALTI ÖĞÜNÜNÜ ATLAMAYIN: Kahvaltıyı uzun uzun saatlerce yapmanız şart değil; ama kahvaltı öğününü kesinlikle atlamayın!

4. SUSUZ KALMAYIN: Günlük 8-10 bardak civarında su alın. Su; hem kabızlığı önlemede çok etkilidir, hem de İBS hastalarında sıklıkla görülen ishal sebebi ile oluşan sıvı kaybını önlemede etkilidir.

5. BESLENME DEFTERİ TUTUN: Mutlaka beslenme defteriniz olsun. Bu defterinize yediklerinizi, içtiklerinizi ve sonra sizde oluşan etkilerini kaydedin. Kısa süre sonra size neyin dokunup neyin dokunmadığını tespit edeceksiniz. Ancak doktorunuza veya diyetisyeninize hangi besinlerin dokunduğunu, hangi besinlerin dokunmadığını belirtin. Çünkü bu besinlerin direkt diyetten çıkarılması, ciddi besin öğesi eksikliklerine sebep olabilir.

6. GAZ YAPAN BESİNİ AZALTIN: Şayet aşırı gaz şikayetiniz varsa; gaz yapan besinleri az tüketin. Baklagiller, lahana, brüksel lahanası, bezelye gaz yapıcı besinlerdir.

7. YAVAŞ YEMEK YİYİN: Yemeklerinizi yerken acele etmeyin. Acele yemek yemek; hem bağırsak şikayetlerinizi arttıracak hem de kilo almanıza sebep olacaktır. Yemek yemek için sakin ve huzurlu bir ortam seçin.

8. YARIM SAAT YÜRÜYÜN: Düzenli fiziksel aktivite yapın. Haftada 2-3 kere 30 dakika yürüyüş yapabilirsiniz mesela.

9. LİFLİ GIDALARA ALIŞIN: Liften zengin besinlerle beslenin. Liften zengin besinlerle beslenmek birçok kişide şikayetlerin azalmasını sağlıyor. Sağlıklı bir insan günde yaklaşık 30 gram lif almalıdır. Günde en az 2 porsiyon sebze, 4 porsiyon meyve tüketimini alışkanlık haline getirin.

10. SİNİRLENMEYİN, TÜTTÜRMEYİN: Stresten ve sigaradan uzak durun. Huzurlu bağırsaklar için huzurlu bir kafa gerekir. İBS ile stres arasında inkar edilemez bir ilişki var. Sizi sinirlendiren, geren her şeyden uzak durun!

SİNDİRİM SİSTEMİNİZİ RAHATLATACAK TARİFLER

1- BAHARATLI EKMEK

Malzemeler:
- Tam buğday veya çavdar ekmeği
- 1/2 su bardağı sızma zeytinyağ
- 2-3 diş sarımsak
- 1 çorba kaşığı pulbiber
- 2 çorba kaşığı kekik
- 2 çorba kaşığı fesleğen
- Çörekotu ve domates

Hazırlanışı: Dövülmüş sarımsak ve zeytinyağını bir kapta karıştırın. Bu karışımı, ekmek dilimlerin üzerine sürün. Daha sonra pul biber, kekik ve fesleğeni serpiştirin. Arzuya göre kiraz ya da domates dilimleyip ve çörekotunu ekleyip daha önceden ısıtılmış 180 c fırında üstü kızarıncaya kadar pişirin.

2- KİMYONLU HAFİF PATLICAN

Malzemeler:
- 2 adet patlıcan (4’e bölünmüş ve tuzlu suda bekletilmiş)
- 1 büyük soğan
- 2 adet domates (rendelenmiş)
- 2-3 diş sarımsak
- Tuz, zeytinyağ, karabiber, kimyon, fesleğen
- Folyo

Hazırlanışı: Acısı alınmış patlıcanları, çatalla hafifçe delerek, bir fırın tepsisinde folyo üzerine dizin.
Ayrı bir tavada doğradığınız soğanları hafif su ve karabiber ekleyerek kavurun. Sarımsak rendesi ve domates rendesini ilave edip biraz daha kavurun, tuz, fesleğen ve kimyonu ilave edip ocaktan alın.
Bekleyen patlıcanların üstünü zeytinyağıyla fırçalayın. Hazırladığınız sosu bir kaşık yardımıyla ilave edin ve folyo ile tepsiyi kapatın.180 derecede 20 dakika pişirin. Dilerseniz et ilave edip fırında karnıyarık olarak da yapabilirsiniz.

3- TAZE FESLEĞENLİ VE KEKİKLİ SANDÖVİÇ

Malzemeler:
- 2-3 yaprak taze fesleğen
- 1-2 dal taze kekik
- 1 diş sarımsak
- 2-3 tatlı kaşığı zeytinyağı
- 2 dilim tam tahıllı buğday ekmeği /çavdar ekmeği
- 2 ince dilim beyaz peynir
- Yarım sivribiber
- Yarım dolmalık kırmızı biber
- 3 siyah zeytin

Hazırlanışı: Sarımsağı dövün (veya ince ince doğrayın). Fesleğen ve kekikle birlikte bir kaseye alıp üzerlerine zeytinyağı dökün. Arasıra karıştırarak birkaç dakika bekletin.

Ekmekleri kızartın. İçine iki ince dilim beyaz peyniri koyup ara sıra biberleri ve zeytinleri yerleştirin. Bunların üzerine fesleğen ve kekikli karışımı yerleştirin.

4- ISIRGAN SALATASI

Malzemeler:
- Yarım kilo ısırgan otu
- 2 adet kornişon turşu
- 2 adet taze soğan
- 1 adet domates
- 2 diş sarımsak
- Sirke
- Sızma zeytinyağı

Hazırlanışı: Isırgan otlarını eldivenle ayıklayın. Bol suda yıkadıktan sonra üzerine tuz döküp hafifçe ovalayın. Diğer malzemelerle birlikte ince ince doğrayın. Servis tabağına aldıktan sonra üzerine sirke ve sızma zeytinyağını karıştırarak dökün.

SERDA KIVILCIM - BUGÜN GAZETESİ